Şiir Sanatının Mantık Bilimindeki Yerine İlişkin Tartışmalar Bağlamında İbn Sînâ Mantığında Şiir Sanatının Konumlandırılışı

Abstract

Mantık tarihte ilk defa Aristoteles tarafından ortaya konulmuştur. Kategoriler, Yorum Üzerine, Birinci Analitikler, İkinciAnalitikler, Topikler ve Sofistik Çürütmeler Üzerine isimli altı kitabın Organon’un bölümleri olduğunda şüphe yoktur. Ancak Retorik ve Poetika’nın Organon’un bölümleri olup olmadığı tartı-şılmıştır. İslam dünyasındaki kadar açık olmasa da Aristoteles’in Poetika’sının mantığın bir bölümü ve beş sanattan biri olarak değerlendirildiğine ilişkin ifadelere Yunan şarihlerin bazıeserlerinde de rastlanabilmektedir. Fârâbî, İbn Sînâ ve İbn Rüşdgibi İslâm mantıkçıları Retorik ve Poetika’yı kesin bir şekildemantıkta ele almışlar ve Aristotelesçi poetika kuramını yenideninşa etmişlerdir. İslam dünyasında neredeyse tüm mantıkçılarşiir sanatını mantığın bölümü olarak görmüşlerdir. İbn Sînâ şiirsanatını kısa eserlerinde mantığın bir bölümü olarak değerlendirmiş, bununla birlikte Kitâbu’ş-Şifâ’nın mantık kısmının sonkitabı olan Fennü’ş-Şi‘r’de şiir sanatını ayrı bir kitapta ele almış-tır. Bu makalede şiir sanatının mantığın bir bölümü olup olmamasına ilişkin tartışmalar zemininde İbn Sînâ’nın meseleyinasıl ele aldığı ortaya konulmaya çalışılacaktır.Logic was introduced for the first time in history by Aristotle. There is no doubt that the six books titled Categories, On Interpretation, Prior Analytics, Posterior Analytics, Topics, Sophistical Refutations are parts of Organon. However, it is discussed whether Rhetoric and Poetics are parts of Organon. Although not as clear as in the Islamic world, statements about Aristotle’s Poetics as a part of logic and one of the five arts can be found in some of the works of Greek commentators. Islamic logicians like Alfarabi, Ibn Sina and Ibn Rushd explicitly examined Rhetoric and Poetics in logic and reconstracted Aristotelian poetics theory. Almost all logicians in Islamic world saw the art of poetry as a part of logic like Alfarabi. Ibn Sina evaluated poetry as a part of logic in his short works, in addition to this, he handled the art of poetry in a separate book in Fann al-Shi‘r that is the last book of logic section of Kitab al-Shifa. In this article, we will try to reveal how Ibn Sina handles the issue in the context of discussions about whether poetry is a part of logic or not.