Fen Bilimleri Öğretmenlerinin ve Ortaokul Öğrencilerinin Proje Kavramına Yönelik Bilişsel Yapıları ve Metaforik Algıları

Abstract

Proje, herhangi bir alandaki probleme çözüm bulmak için yapılan çalışmalardır. Projeyle öğrencilerin farklı ve eğlenceli etkinliklerle tecrübe kazanmalarına olanak sağlanır. Bilimsel araştırma, iş birliği, inceleme yapma ve ürün ortaya koyma proje temelli öğrenmenin önemli öğelerindendir. Bu çalışmanın amacı fen bilimleri öğretmenlerinin ve ortaokul öğrencilerinin proje kavramına yönelik bilişsel yapılarını ve metaforik algılarını incelemektir. Bu çalışma, betimsel tarama modelinde nitel bir araştırmadır. Çalışmanın örneklemini 351 ortaokul öğrencisi (5, 6, 7 ve 8. sınıf) ve 72 fen bilimleri öğretmeni oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak; Kelime İlişkilendirme Testi (KİT), çizim soruları ve metafor formundan faydalanılmıştır. Veri analizinde içerik analizden yararlanılmıştır. KİT'ten elde edilen verilerin analizi sonucu proje kavramına yönelik üretilen çağrışım kelimelerin tasarım, öğrenmeye yardımcı, araç-gereçler, çaba gösterme, toplumsal fayda, özgünlük ve fikir üretme, süreç yönetimi, takım çalışması, motivasyon kaynağı, çözüm üretme, yük/zorluk ve diğer temalarında toplandığı görülmüştür. Her bir tema kapsamında üretilen çağrışım kelimelerin frekansları tablolarda sunulmuştur. Proje kavramına yönelik çizim sorusundan elde edilen verilerde oluşturulan temaların frekansları tablolarda sunulmuştur. Her bir temaya örnek çizimlere de tablolarda yer verilmiştir. Proje kavramıyla ilgili metaforlar ortak özellikler bakımından temalar altında gruplandırılmıştır. Metaforlar tasarım, öğrenmeye yardımcı, çaba gösterme, toplumsal fayda, özgünlük ve fikir üretme, motivasyon kaynağı, süreç yönetimi, takım çalışması, çözüm üretme ve yük/zorluk temaları altında toplanmıştır. Araştırma sonucunda ortaokul öğrencilerinin toplam 146 metafor oluşturduğu belirlenmiştir. Fen bilimleri öğretmeninin ise toplam 56 adet metafor oluşturduğu görülmüştür. Öğrencilerin, projeyi çoğunlukla bir şeyler inşa etme ve somut bir ürün ortaya koyma süreci olarak gördüğü sonucuna varılmıştır. Özgünlük ve fikir üretme gibi temalar öğrencilerin projelere kişisel yaratıcılıklarını sergileyebilecekleri bir ifade alanı olarak yaklaştıklarını göstermektedir. Fen bilimleri öğretmenlerinin ise projeyi üretim, yaratıcılık ve sosyal sorumluluk gibi unsurları içeren, çok yönlü bir öğrenme süreci olarak gördüğü sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilere süreci deneyimleme fırsatı sunan, fikir üretimini teşvik eden ve üst düzey düşünme becerilerini harekete geçiren uygulamalar önceliklendirilmelidir.A project is an endeavor undertaken to find a solution to a problem in any field. Projects provide students with the opportunity to gain experience through diverse and fun activities. Scientific research, collaboration, investigation, and product creation are important elements of project-based learning. The purpose of this study is to examine the cognitive structures and metaphorical perceptions of science teachers and middle school students regarding the concept of project. This study is a qualitative research using a descriptive survey model. The study sample consisted of 351 middle school students (5th, 6th, 7th, and 8th grades) and 72 science teachers. Data collection tools included a Word Association Test (WAT), drawing questions, and a metaphor form. Content analysis was used in data analysis. Analysis of the data obtained from the WAT revealed that the associated words associated with the concept of project were clustered around the themes of design, learning aids, tools and equipment, effort, social benefit, originality and idea generation, process management, teamwork, source of motivation, solution generation, burden/difficulty, and others. The frequencies of associated words generated within each theme are presented in the tables. The frequencies of the themes generated from the data obtained from the drawing question regarding the concept of project are presented in the tables. Sample drawings for each theme are also included in the tables. Metaphors related to the concept of project were grouped under themes based on common characteristics. The metaphors were grouped under the themes of design, aiding learning, effort, social benefit, originality and idea generation, source of motivation, process management, teamwork, solution generation, and burden/difficulty. The research revealed that middle school students generated a total of 146 metaphors. The science teacher generated a total of 56 metaphors. It was concluded that students mostly viewed projects as a process of building something and producing a tangible product. Themes such as originality and idea generation indicate that students approach projects as a space of expression where they can showcase their personal creativity. Science teachers, on the other hand, concluded that projects are a multifaceted learning process encompassing elements such as production, creativity, and social responsibility. Practices that provide students with the opportunity to experience the process, encourage idea generation, and activate higher-order thinking skills should be prioritized.