Distopyalarda Din Felsefesi Unsurları: Biz, 1984, Cesur Yeni Dünya, Demir Ökçe, Fahrenheit 451, Hayvan Çiftliği Örnekleri

Abstract

In this thesis, the treatment of certain problems in the philosophy of religion is examined through some of the major works of dystopian literature. Works such as We, 1984, Brave New World, The Iron Heel, Fahrenheit 451, and Animal Farm are not only texts that offer political or social criticism, but also provide significant insights into modern humanity's search for meaning, its relationship with God, and the social role of religion. This study seeks to evaluate, from a philosophical perspective, elements such as religious references, conceptions of God, and the relationship between religion, politics, science, and morality in these works. In the introduction, the historical and intellectual background of the concepts of utopia and dystopia is addressed, and the philosophical foundations of the ideal society are explored through the utopian works of thinkers like Plato, Thomas More, and Tommaso Campanella. It is then shown how, in the modern era, the idea of utopia underwent a dystopian rupture, giving rise to a conceptual world in which the conflict between individual freedom and state authority became more pronounced. These issues are discussed under two main chapters: 'Theoretical Problems of the Philosophy of Religion in Dystopias' and 'Practical Problems of the Philosophy of Religion in Dystopias.' Particular attention is given to themes such as totalitarian leader figures who take the place of God, religious manipulations, the sanctification of science, and secular moral understanding. Drawing on thinkers such as Georg Lukács, Jacques Derrida, Friedrich Nietzsche, and Ian Barbour, the thesis seeks to understand the transformation of religion within dystopian narratives. Ultimately, dystopias are not merely critiques of the future, but also philosophical mirrors reflecting the spiritual, moral, and existential crises of contemporary humanity. This study aims to build a bridge between the philosophy of religion and literature, revealing how dystopian texts engage with religious phenomena.Bu tez çalışmasında, distopya edebiyatının önde gelen örnekleri üzerinden din felsefesinin bazı problemlerinin ele alınış biçimi incelenmiştir. Biz, 1984, Cesur Yeni Dünya, Demir Ökçe, Fahrenheit 451 ve Hayvan Çiftliği gibi eserler, sadece siyasi ya da toplumsal eleştiriler içeren metinler değil, aynı zamanda modern insanın anlam arayışı, Tanrı ile olan ilişkisi ve dinin toplumsal rolü açısından da önemli veriler sunmaktadır. Çalışmada bu eserlerdeki dini göndermeler, Tanrı tasavvurları, dinin siyaset, bilim ve ahlâkla ilişkisi gibi alt başlıklarda felsefi bir bakış açısıyla değerlendirilmeye çalışıldı. Tezin giriş bölümünde ütopya ve distopya kavramlarının tarihsel ve düşünsel arka planı ele alınmış; Platon, Thomas More ve Tommaso Campanella gibi düşünürlerin ütopyacı eserleri üzerinden ideal toplum tahayyülünün felsefi temelleri incelenmiştir. Ardından modern dönemde ütopya fikrinin distopik bir kırılma yaşadığı ve bireyin özgürlüğü ile devletin otoritesi arasında çatışmanın derinleştiği bir düşünsel evrene geçildiği ortaya konmuştur. Bu meseleler 'Distopyalarda Din Felsefesinin Teorik Problemleri' ve 'Distopyalarda Din Felsefesinin Pratik Problemleri' olarak iki ana bölüm başlığı altında tartışılmış; özellikle Tanrı'nın yerine geçen totaliter lider figürleri, dini manipülasyonlar, bilimin kutsallaştırılması ve seküler ahlâk anlayışı gibi temalar analiz edilmiştir. Tezde Georges Lukács, Jacques Derrida, Friedrich Nietzsche, Ian Barbour gibi düşünürlerden yararlanılarak dinin distopik anlatılardaki dönüşüm süreci anlaşılmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak distopyalar, sadece bir gelecek eleştirisi değil, aynı zamanda günümüz insanının ruhsal, ahlâki ve inançsal krizlerine felsefi bir ayna tutmaktadır. Bu çalışma, din felsefesi ile edebiyat arasında köprü kurarak, distopik metinlerin dini fenomenler karşısındaki duruşunu ortaya koymayı amaçlamıştır.