Karamollazâde Abdülhamîd Fuhûlî’ye Ait NakşîHâlidî Âdâb Risâlesi: Âdâbu’z-Zâkirîn Necâtü’sSâlikîn

Abstract

Tasavvuf literatüründe âdâb eserleri önemli bir yer tutmaktadır. Genellikle tarikat usûlü ya da dervişliğin usulü hakkında bilgiler içeren bu eserler, belli bir tarikat merkeze alınarak kaleme alınmıştır. Bu çalışmaya konu olan risâle, Âdâbu’z-zâkirîn Necâtu’s-sâlikîn ismini taşımakatadır ve 1288/1871-72’de istinsâh edilmiştir. Karamollazâde olarak bilinen Şeyh Abdülhamîd Fuhûlî’ye aittir. Türkçe olan risâle Nakşibendî tarikatı âdâb ve usûlü hakkında bilgiler içermektedir. Bu bilgiler temelde şeyh, râbıta ve zikir kavramları çerçevesinde verilmektedir. Eserde bilgilerin dayandığı eser ve şahıs isimlerine yer verilmesi, bilhassa Hâlid-i Bağdâdî’nin Râbıta risâlesinin kaynakçasını sıralaması risâlenin önemini arttırmaktadır. Risâlede bir diğer önemli husus, eserde Karamollazâde’nin kendi künyesini verirken mürşidi Abdullah Mekkî’nin Trabzonlu Kutubzâde âilesine mensup olduğunu beyân etmesidir. Çalışmada öncelikle risâlenin müellifi Karamollazâde Abdülhamîd Fuhûlî hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca risâlede işlenen konularda öne çıkan kavramlar, tasavvuf sahası açısından değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yaygın bilinen şekliyle ya da kısaltılmış olarak zikredilen kaynak ve şahıs isimlerinin tam künyeleri elden geldiğince gösterilmiştir. Son olarak risâle daha geniş okuyucu kitlesine sunulmak üzere günümüz harflerine aktarılmıştır.There is an important place of ādāb books in sufism literature. These works, which usually contain information about the method of sect or dervishness, were written by taking a certain sect into the center.The subject of our work is a 19th century treatise, named as Ādāb al-zākirīn necāt es-sālikīn written by Abdulhamīd Fuhūlī popular as Karamollazāde and copied at 1288/1871-72. Language of treatise is Turkish and includes some informations about Naqshı method. This information is mainly given within the framework of the concepts of the sheikh, the rābiṭa and the dhikr. While giving this information, it is also important to include the names of the books and persons, on which the information is based, especially the order of the booklet named as Rābiṭa written by Khalid al-Bag̲ hhdādī. Another important point in the treatise is that, Karamollazāde declares that his sheikh ʿAbd Allāh al-Makkī belongs to the Kutubzāde family from Trabzon. In this study, first of all, information about Karamollazāde Abdülhamīd Fuhūlī, the author of the treatise, was given. The prominent concepts in the topics covered in the treatise have been tried to be evaluated in terms of the field of Sufism. The full name of the source and person names, whose commonly known form or abbreviations are mentioned in the treatise, has been tried to be shown. Finally, the treatise has been latinized for presentation to a wider audience.