Günümüz Türkiye'sinde Bazı Kadın Sûfîlerin İnanca Dair Söylemlerine Kelâmî Bir Bakış: Cemâlnur Sargut Örneği

Abstract

Ulûhiyet, nübüvvet ve âhiret konuları kelâm ilminin temel konularıdır. Dolayısıyla kelâm ilmi bu üç konuyla ilgili ileri sürülen görüşlere naslar ve akıl bağlamında eleştirel bir çerçeveden yaklaşmaktadır. Bu bağlamda tezde Cemâlnur Sargut'un ulûhiyet, nübüvvet ve âhiretle ilgili fikirleri kelâmî bir bakış acısıyla değerlendirilmiştir. Çalışmamız giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin önemi, sınırlılıkları, amacı, gerekçesi, varsayımları, yöntemi ve genel özeti ele alınmış; Sargut'un hayatı ve eserlerinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde ulûhiyete dair görüşler başlığı altında Sargut'un; tevhid, şirk, Allah'ın isim ve sıfatları, kazâ ve kader, şeytan ve Firavunla ilgili fikirleri ele alınmıştır. Yazarın bu fikirlerinde genel olarak vahdet-i vücûd nazariyesinin ve ezelî yazgı anlayışının hâkim olduğu görülmüştür. İkinci bölümde nübüvvete dair görüşler başlığı altında Sargut'un; nübüvvet ve velâyet, Hz. Muhammed, hakîkat-i Muhammedî ve nûr-i Muhammedî, mi'rac, levlâk sırrı ile ilgili düşüncelerine yer verilmiştir. Yazarın bu düşüncelerinde velâyete büyük bir önem atfettiği, velîleri üstün özelliklerle nitelendirdiği, ayrıca Hz. Muhammed'in ilâhî bir varlığının bulunduğuna işaret etmek için birtakım kavramlardan yararlandığı görülmüştür. Üçüncü bölümde âhirete dair görüşler başlığı altında Sargut'un; âhiret, cennet ve cehennemle ilgili fikirleri ele alınmıştır. Yazarın bu konuya kelâmî ve tasavvufî bir perspektifle yaklaştığı görülmüş; ayrıca cehennemdeki ateşin ve azabın sonsuz olmadığını, orada nimetlenmenin olduğunu kabul ettiği tespit edilmiştir. Bu üç bölüm içerisinde Sargut'un ele alınan fikirleri âyetler bazında ve kelâmî bir çerçevede değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmanın önemli noktaları özetlenmiştir.The subjects of uluhiyyah, nubuwwah and afterdeath are the major areas of the discipline of kalam. Therefore, the discipline of kalam approaches the perspectives stemming from these three areas from a critical perspective in the context of the holy text and reason. Within the context, Cemâlnur Sargut's ideas about uluhiyyah, nubuwwah and the afterdeath were evaluated from a theological point of view in this thesis. Our study is comprised of an introduction, three chapters and a conclusion. In the introduction, the importance, limitations, purpose, justification, assumptions, method and general summary of the thesis were discussed; Sargut's life and works were mentioned. In the first chapter Sargut's ideas regarding tawhid, shirk, Allah's names and epithets, kada, destiny, satan and Pharoh were discussed under the views on divinity. It was that the hypotheses of wahdat al wujud and eternal destiny are prevalent in the perception of the writer. In the second part, under the title of opinions on nubuwwah, Sargut's thoughts towards nubuwwah and guardianship, Muhammad the prophet, the personality of Prophet Muhammad, the divinity of Prophet Muhammad, the ascension and the secret of creation were included. The author attaches great importance to guardianship and describes the guardians with superior qualities. Moreover, it has been seen that she exploited certain conceptions in order to indicate the divine being of Hz. Muhammad. Sargut's thoughts pertinent to afterdeath, heaven and hell were discussed under the views towards afterdeath in the third chapter. It was revealed that the writer contemplates the subject within the frame of kalam and sofism. Furthermore, it was seen that she recognized the blaze and torment of the hell are not indefinite and there exist blessings too. In these three chapters, Sargut's ideas were evaluated on the basis of verses and in a framework of kalam. In the conclusion part, the important parts of the study were summarized.