Sanal Gerçeklik Temelli Öğrenme Ortamının Yangın Güvenliğine Yönelik Davranışsal Becerilerin Gelişimine Etkisi

Abstract

The aim of this study is to develop a virtual reality-based learning environment for teaching basic fire safety skills and to evaluate the impact of this environment on the development of basic behavioral skills of secondary school students. In this context, Virtual Reality-Based Behavioral Skills Training (VR-BST) model has been proposed by synthesizing behavioral skills training method and virtual reality technology which are used to provide individuals with safe behavioral skills towards various dangerous situations. The research using the exploratory case study method was conducted with 10 students aged 9-12 years. Participants were trained about behavioral skills related to basic fire safety with HMD and joystick on fire scenarios designed in the Virtual Reality Based Fire Safety Training (VR-FST). The development of the behavioral skills of the participants in the framework of VR-BST and the transferability of the behaviors acquired in the virtual environment to the real-life conditions were examined. At the end of the research, it was observed that participants exhibited behaviors such as staying in fire environment and interacting with fire before VR-BST, while exhibiting behaviors towards leaving the building and asking for help from adults after VRBST. It was determined that there was a positive relationship between the behavioral skills and the presence of the virtual reality environments. In the trainings given with VR-BST, the behavioral skills acquired in the virtual environment were exhibited in the real environment. Moreover, it affects the behaviors of the affective features of the participants. In addition, the characteristics of the participants have an impact on the behaviors. With the proposed VR-BST model, it is thought that the traditional behavioral skills training will be combined with the virtual reality approach and can be used for skills training that is highly risky or difficult to implement in real life.Bu araştırmanın amacı, temel yangın güvenliği becerilerinin öğretimine yönelik sanal gerçeklik temelli bir öğrenme ortamının geliştirilmesi ve bu ortamın ortaokul düzeyinde öğrenim gören öğrencilerin ikametgâh yangınlarına yönelik temel davranışsal becerilerinin gelişimi üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu çerçevede bireylere çeşitli tehlike durumlarına yönelik güvenli davranışsal beceriler kazandırmak amacıyla kullanılan davranışsal beceri eğitimi yöntemi ve sanal gerçeklik teknolojisi sentezlenerek Sanal Gerçeklik Temelli Davranışsal Beceri Eğitimi (SG-DBE) modeli önerilmiştir. Keşfedici durum çalışması yönteminin kullanıldığı araştırma 9-12 yaş aralığındaki 10 öğrenci ile birlikte yürütülmüştür. Araştırma kapsamında geliştirilen Sanal Gerçeklik Temelli Yangın Güvenliği Eğitimi (SANYAN) ortamında tasarlanan yangın senaryoları üzerinden katılımcılara sanal gerçeklik gözlüğü ve joystick ile temel yangın güvenliğine yönelik davranışsal beceri eğitimi verilmiştir. SG-DBE çerçevesinde katılımcıların davranışsal becerilerindeki değişimler ve sanal ortamda edinilen davranışların gerçek yaşam koşullarına transfer edilebilirliği incelenmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların SG-DBE öncesinde genellikle yangın ortamında kalma ve yangın ile etkileşime girme şeklinde davranışlar sergilerken SG-DBE sonrasında binayı terk etme ve yetişkinlerden yardım istemeye yönelik davranışlar sergiledikleri görülmüştür. Sanal gerçeklik ortamları üzerinden gerçekleştirilecek beceri eğitimlerinde katılımcıların davranışsal beceri kazanımı düzeyleri ile sanal gerçeklik ortamları tarafından sunulan bulunuşluk hissi arasında pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir. SG-DBE ile verilen eğitimlerde sanal ortamda edinilen davranışsal beceriler gerçek uygulama ortamında da sergilenebilmiştir. Ayrıca katılımcıların sahip olduğu duyuşsal özelliklerin uygulamalarda sergileyecekleri davranışlar üzerinde etkili olmaktadır. Araştırmada önerilen SG-DBE modeli ile geleneksel davranışsal beceri eğitimlerinin yenilikçi bir teknoloji olan sanal gerçeklik yaklaşımı ile birleştirilerek yüksek düzeyde risk içeren veya gerçekte uygulanması zor olan beceri eğitimleri için kullanılabilir nitelikte olacağı düşünülmektedir.