The Mediating Role of Family Belonging and Emotional Autonomy in the Relationship between Parental Emotional Availability and Subjective Well-Being in Adolescents

Abstract

Adolescence is a developmental period characterized by significant changes in both individual functioning and the family system. During this process, although numerous factors influence adolescents' subjective well-being, family relationships play a particularly decisive role. Within this framework, the present study aims to examine the relationship between parental emotional availability and adolescents' subjective well-being, and to investigate the mediating roles of family belonging and emotional autonomy in this relationship. In addition, the study aims to develop a valid and reliable scale to measure parental emotional availability for adolescents. Accordingly, the research was conducted within the framework of a two-stage research design. In the first stage, as part of the scale development process for the Parental Emotional Availability Scale for Adolescents, an item pool was generated based on an extensive review of the literature and responses obtained from adolescents via Google Forms. In this phase, data were collected from a total of 435 adolescents, including 224 participants for the exploratory factor analysis (EFA) and 211 participants for the confirmatory factor analysis (CFA). The EFA yielded a two-factor structure consisting of 13 items. Following the CFA, it was decided to remove two items, and the scale was finalized as an 11-item, two-dimensional instrument for both the mother and father forms. The goodness-of-fit indices obtained from the CFA indicated that the model demonstrated good fit. Findings from the reliability and item analyses further supported that the Parental Emotional Availability Scale for Adolescents is a valid and reliable measurement tool. In the second stage, the mediating roles of family belonging and emotional autonomy in the relationship between parental emotional availability (mother and father) and subjective well-being were examined using data obtained from 1182 adolescents through a serial multiple mediation model (Model 6). The relationships between parental emotional availability (mother and father) and adolescents' subjective well-being were initially examined using Pearson's product–moment correlation analysis. The data collection instruments included the Personal Information Form, the Parental Emotional Availability Scale for Adolescents, the Family Belonging Scale, the Emotional Autonomy Scale, and the Adolescent Subjective Well-Being Scale. Data analyses were conducted using IBM SPSS Statistics v22.0, the SPSS PROCESS macro v4.2, IBM SPSS AMOS Graphics v23.0, and Jamovi 2.7.6 statistical software packages. The results of the analyses indicated that adolescents' perceptions of maternal and paternal emotional availability were positively and significantly associated with their family belonging, emotional autonomy and subjective well-being. Furthermore, both maternal and paternal emotional availability were found to indirectly predict adolescents' subjective well-being through family belonging and emotional autonomy. The serial mediation analyses revealed that family belonging and emotional autonomy fully mediated the relationship between maternal emotional availability and subjective well-being, whereas they exhibited a partial mediation pattern in the relationship between paternal emotional availability and subjective well-being. Overall, the findings demonstrate that maternal and paternal emotional availability, family belonging, and emotional autonomy play critical roles in adolescents' subjective well-being during adolescence. In this context, the results reveal distinct patterns for mothers and fathers, offering important implications for parents and mental health professionals working in the field.Ergenlik dönemi, bireysel yaşamda ve aile sisteminde önemli değişimlerin yaşandığı bir gelişim evresidir. Bu süreçte ergenin öznel iyi oluşunu etkileyen çok sayıda faktör bulunmakla birlikte aile ilişkileri özellikle belirleyici bir role sahiptir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı, ergenlerde ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide aile aidiyeti ile duygusal özerkliğin aracı rolünü belirlemektir. Ayrıca ergenler için ebeveyn duygusal erişilebilirliğini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda araştırma iki aşamalı bir tasarım çerçevesinde yürütülmüştür. İlk aşamada, Ergenler için Ebeveyn Duygusal Erişilebilirlik Ölçeği geliştirme çalışmaları kapsamında literatür taramasından elde edilen bilgiler ve ergenlere gönderilen Google forms yanıtları ile madde havuzu oluşturulmuştur. Bu süreçte açımlayıcı faktör analizi (AFA) için 224 kişi, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) için 211 kişi olmak üzere toplamda 435 ergenden veri toplanmıştır. AFA sonucunda 13 maddeden oluşan iki faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Uygulanan DFA sonrasında 2 maddenin çıkartılmasına karar verilmiş ve hem anne hem de baba formu için 11 maddelik iki boyutlu yapısıyla ölçeğe son hali verilmiştir. DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği değerleri modelin iyi uyum değerlerine sahip olduğunu göstermektedir. Ölçeğe dair güvenilirlik ve madde analizleri kapsamında elde edilen bulgular Ergenler için Ebeveyn Duygusal Erişilebilirlik Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. İkinci aşamada, Seri Çoklu Aracılık Modeli (Model 6) kullanılarak 1182 ergenden elde edilen veri ile ebeveyn duygusal erişilebilirliği (anne ve baba) ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide aile aidiyeti ve duygusal özerkliğin aracılık rolü incelenmiştir. Ebeveyn duygusal erişilebilirliği (anne ve baba) ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi ile incelenmiştir. Burada veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Ergenler için Ebeveyn Duygusal Erişilebilirlik Ölçeği, Aile Aidiyeti Ölçeği, Duygusal Özerklik Ölçeği ve Ergenlerde Öznel İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizleri IBM SPSS Statistics v22.0, SPSS Process v4.2 makro eklentisi, IBM SPSS AMOS Graphics v23.0 ve Jamovi 2.7.6. istatistik analiz programları kullanılarak yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ergenlerin anne ve baba duygusal erişilebilirliği ile öznel iyi oluş, aile aidiyeti ve duygusal özerklik düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca anne ve baba duygusal erişilebilirliğinin ergenin öznel iyi oluşunu aile aidiyeti ve duygusal özerklik aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği bulunmuştur. Gerçekleştirilen seri aracılık analizleri, anne duygusal erişilebilirliği ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide aile aidiyeti ve duygusal özerkliğin tam aracılık rolü üstlendiğini, baba duygusal erişilebilirliği ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide ise aile aidiyeti ve duygusal özerkliğin kısmi aracılık örüntüsü sergilediğini ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, ergenlik döneminde anne ve baba duygusal erişilebilirliğinin, aileye aidiyet hissinin ve duygusal özerkliğin ergenlerin öznel iyi oluşu açısından kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda elde edilen bulgular, anne ve babaya ilişkin farklı örüntüler ortaya koyarak ebeveynlere ve alanda çalışan ruh sağlığı profesyonellerine yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.