Çevrimiçi Öğretim Tasarımı İçin Durumlar ve Yöntemler Perspektifinde Temel Yapıların Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada çevrimiçi öğretim tasarımı için durumlar ve yöntemler perspektifinde temel yapılar ve bu yapılar arası ilişkiler belirlenmiştir. Bu kapsamda çevrimiçi öğrenme süreçlerinin Reigeluth (2016)'un öğretim tasarımı teorisi temel çerçeve olarak ele alınmıştır. Olgubilim yöntemi yürütülen çalışmada temel yapılar, 14 uzmanın deneyimleri çerçevesinde ortaya konulmuştur. Veri toplama amacıyla çevrimiçi olarak uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formları işe koşulmuştur. Elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilerek, öğretim koşulları ve arzulanan çıktılar temelinde kategorilendirilmiştir. Sonuç olarak; çevrimiçi öğretimde öğretim koşullarının yapısının, içerik bileşeninin içerik etkileşimi, materyal, öğrenme hedefleri, geri bildirim, öğretmen yeterlilikleri ve sosyal buradalık; öğrenen bileşeninin öğrenen etkileşimi, içerik kalitesi, öğrenen oryantasyonu, geri bildirim ve öğrenen motivasyonundan oluştuğu belirlenmiştir. Öğretim ortamı bileşeninde teknik altyapı, öğrenme ortamı etkileşimi, destek hizmetleri ve platform özellikleri; geliştirme sınırlılıklarında ise teknik, kaynak, materyal ve öğretmen yeterlilikleri öne çıkmıştır. Arzulanan çıktıların etkililik bileşeninde etkileşim, uzaklık, esneklik, oryantasyon, motivasyon, planlama, geri bildirim ve iletişim; verimlilikte genel maliyet, zaman, kuruluş, teknoloji, donanım, materyal ve oryantasyon maliyetleri; ilgi çekicilikte ise etkileşim, algılanan uzaklık, motivasyon, oryantasyon ve geri bildirim faktörleri vurgulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, çevrimiçi öğretimde öğretim koşulları ile arzulanan çıktılar arasında öğretim tasarımının etkililiğini ve verimliliğini şekillendiren ve aracı olan çeşitli faktörler olduğuna işaret etmektedir. Çalışmanın çevrimiçi öğretim tasarımcıları ve uygulayıcılarına, öğretim için temel yapıların belirlenmesi ve bu yapıların öğretim sürecine uyarlanmasında rehberlik edebileceği değerlendirilmektedir.This study identifies the fundamental structures and relationships between these structures from the perspectives of situations and methods in online instructional design. Within this framework, the online learning processes were framed based on Reigeluth's (2016) instructional design theory. The phenomenological method was employed to reveal the fundamental structures through the experiences of 14 experts. Semi-structured interview forms, administered online, were utilized for data collection purposes. The obtained data were analyzed through content analysis and categorized based on instructional conditions and desired outcomes. As a result, it was determined that the structure of instructional conditions in online teaching comprises the learning (content) component, including content interaction, materials, learning objectives, feedback, teacher competencies, and social presence, and the learner component, including learner interaction, content quality, learner orientation, feedback, and learner motivation. The instructional environment component emphasized technical infrastructure, learning environment interaction, support services, and platform features, while the development constraints highlighted technical, resource, material, and teacher competency limitations. In terms of desired outcomes, the effectiveness component emphasized interaction, distance, flexibility, orientation, motivation, planning, feedback, and communication; the efficiency component highlighted overall cost, time, establishment, technology, equipment, material, and orientation costs; and the appeal component underscored factors such as interaction, perceived distance, motivation, orientation, and feedback. The findings suggest that various factors mediate and shape the effectiveness and efficiency of instructional design in online learning by connecting instructional conditions with desired outcomes. The study is anticipated to provide guidance to online instructional designers and practitioners in identifying the fundamental structures for instruction and adapting these structures to instructional processes.