Bilişim Teknolojileri Öğretmenlerinin Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersini Çevrimiçi Yürütme Süreçlerine Adaptasyonlarının İncelenmesi

Abstract

Çevrimiçi öğrenme ortamları ile yürütülen derslerin başarılı bir şekilde işletilmesi, yeni teknolojilerin kullanımında öğretmenlerin adaptasyonları ile yakından ilişkilidir. Pandemi nedeniyle çevrimiçi eğitim sürecine hazırlıksız bir şekilde dâhil olmak durumunda kalan Bilişim Teknolojileri öğretmenleri de bu dönemde birçok faktörün etkilediği bir adaptasyon süreci yaşamışlardır. Bu noktada bu çalışma, BT öğretmenlerinin çevrimiçi teknolojiyi kabullerini etkileyen faktörlerin tanımlanmasına odaklanması yönüyle önemli görülebilir. Bu düşünceden hareketle bu çalışmada Bilişim Teknoloji ve Yazılım dersini çevrimiçi öğrenme teknolojisi ile yürüten BT öğretmenlerinin bu eğitim sürecine adaptasyonları ve bu adaptasyon sürecini etkileyen faktörler belirlenmiştir. Bu adaptasyon sürecinde öğretmenlerin çevrimiçi ders yürütme süreçleri Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeli çerçevesinde ortaya konulmuştur. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim yılı Türkiye'nin farklı bölgelerinde görev yapmakta olan 307 BT öğretmeni oluşturmakta olup araştırma nicel ve nitel araştırmaları kapsayan karma model ile desenlenmiştir. Araştırmada BTKKM'nin alt boyutlarına uygun bir şekilde anket formu geliştirildikten sonra BT öğretmenlerinin değerlendirmelerini ve adaptasyon sürecini etkileyen faktörleri ortaya çıkarmak için yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veriler toplanmıştır. Toplanan anket verileri tanımlayıcı, ilişkisel ve regresyon analizlerine tabi tutulmuş; görüşme formundan elde edilen verilerin çözümlenmesinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. BT öğretmenlerinin çevrimiçi eğitime BTKKM alt boyutlarına göre belirlenen adaptasyonlarının düzeyleri belirlenmiş ve her bir boyuttaki adaptasyon durumları nitel verilerin analizi sonucu ortaya çıkan faktörler çerçevesinde tartışılmıştır. Sonuç olarak; cinsiyet, yaş, kurum, mesleki deneyim ve ders içerik özelliği değişkenlerinde öğretmenlerin çevrimiçi eğitim sürecine adaptasyonları bağlamında BTKKM'nin bazı alt boyutlarında anlamlı etkisinin olduğu bulunmuştur. Ayrıca performans beklentisi, sosyal etki ve motivasyon alt boyutlarının davranışsal niyet üzerinde anlamlı derecede yordayıcı olduğu bulunmuştur. Bu boyutları etkileyen faktörlerin; ders içerik özelliği, ders işleyiş şekli, etkileşim, teknolojik altyapı ve materyal-araç kullanımı olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmanın, pandemi gibi ani gelişen ve öğretmenlerin hızlıca adapte olmaları gereken durumlara yönelik süreçlerin tanımlanmasında çevrimiçi öğrenme alanı çalışmalarına katkı sağlayacağı ümit edilmektedir.The successful operation of the courses conducted with online learning environments is closely related to the adaptation of teachers in the use of new technologies. ICT teachers, who had to be involved in the online education process unprepared due to the pandemic, also experienced an adaptation process affected by many factors during this period. At this point, this study can be seen as important as it focuses on the identification of factors that affect ICT teachers' acceptance of online technology. With this in mind, in this study, the adaptation of ICT teachers who conduct the Information Technology and Software course with online learning technology to this educational process and the factors affecting this adaptation process are determined. In this adaptation process, the online course conducting processes of teachers were presented within the framework of The Unified Theory of Acceptance and Use of Technology. The population of the 2020-2021 academic year of study who are working in different regions of Turkey is to create 307 ICT teacher has been designed with hybrid models including quantitative and qualitative research studies. In the research, after the questionnaire form was developed in accordance with the sub-dimensions of UTAUT, data were collected with a semi-structured interview form to reveal the factors affecting the evaluations of ICT teachers and the adaptation process. Collected survey data were subjected to descriptive, relational and regression analyzes; Descriptive analysis was used to analyze the data obtained from the interview form. The levels of adaptation of ICT teachers to online education according to the sub-dimensions of UTAUT were determined and their adaptation status in each dimension was discussed within the framework of the factors that emerged as a result of the analysis of qualitative data. As a result; In the context of teachers' adaptation to online education process in the variables of gender, age, institution, professional experience and course content feature, it was found that UTAUT had a significant effect on some sub-dimensions. In addition, sub-dimensions of performance expectation, social impact and motivation were found to be significantly predictors of behavioral intention. Factors affecting these dimensions; it has been revealed that the course content feature, the course process, interaction, technological infrastructure and material-tool usage. It is hoped that the study will contribute to online learning field studies in defining the processes for situations such as pandemics that develop suddenly and that teachers need to adapt quickly.