H.1261/M.1845 Tarihli Muhasebe-i Evkâf-ı Hümâyun Defteri’ne Göre Diyarbekir Vakıfları

Abstract

Many peoples’ needs such as education, accommodation, health, worship, food and drink, etc. were met without any payment from the treasury of the state thanks to the waqfs which had an important position in the socio-economic structure of Ottoman Empire. Income and expenses of the foundation institution, which was so important, were covered by movable-real estate properties and goods donated by charitable people. In this study, income-expense accounts of 81 foundations in Diyarbekir in h.1261/m.1845, following the proclamation of Tanzimat, have been examined under separate titles according to the type of waqfs (mosque, prayerroom, offspring, madrasah, water, library, tomb).Osmanlı Devleti’nin sosyo-ekonomik yapısında önemli bir yer işgal eden vakıflar sayesinde, Devletin hazinesinden herhangi bir ücret çıkmaksızın tebaanın eğitim, barınma, sağlık, ibadet, yiyecek ve içecek gibi daha birçok ihtiyaçları giderilmekteydi. Böylesine önemli bir yer teşkil eden vakıf müessesesinin gelir ve giderleri, hayır sahibi insanların vakfettikleri menkul-gayrimenkul mal ve eşyalardan karşılanmaktaydı. Bu çalışmada Tanzimat’ın ilanını müteakip h.1261/m.1845 yılında Diyarbekir’de yer alan 81 vakfın gelir-gider muhasebeleri, vakfın türüne göre (cami, mescit, evladiyet, medrese, su, kütüphane, türbe) ayrı başlıklar altında incelenmiştir.