Spor Bilimleri Öğrencilerinde Yeme Davranışlarının Belirleyicileri: Kronotip, Cinsiyet ve Fiziksel Aktivite Düzeyi

Abstract

This study was designed with a cross-sectional and correlational design to examine the effects of chronotype, gender, and physical activity level on eating behaviors in sports science students. The research was conducted with a total of 204 students (124 male, 80 female) aged 18-24. Data were collected using the Personal Information Form, Morning-Evening Questionnaire (MEQ), Eating Awareness Scale (EAS-30), and the International Physical Activity Questionnaire-Short Form (IPAQ-SF). Statistical analyses were performed using independent samples t- test, chi-square, one-way ANOVA, and Pearson correlation tests. The findings indicated that female students scored significantly higher than males in the emotional eating dimension (p<0,01), whereas male students demonstrated higher performance in eating control (p<0,05). A comparison of chronotype groups revealed that the intermediate type had an advantage over the evening type in emotional eating, eating control, and interference, while the morning type was superior in eating discipline. An increase in physical activity level was associated with a reduction in emotional eating and an enhancement in eating discipline (p=.019). Furthermore, students in the underweight BMI group scored significantly lower on the thoughtless eating and eating control sub-dimensions (p<0,05). In conclusion, the results demonstrate that chronotype, gender, and physical activity have complex and interrelated effects on eating behaviors. The findings underscore the importance of considering these factors in the development of personalized nutrition and lifestyle interventions.Bu çalışma, spor bilimleri öğrencilerinde kronotip, cinsiyet ve fiziksel aktivite düzeyinin yeme davranışları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla kesitsel ve ilişkisel bir desende tasarlanmıştır. Araştırma, 18-24 yaş aralığındaki 124’ü erkek, 80’i kadın olmak üzere toplam 204 öğrenci ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (MEQ), Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Ölçeği-Kısa Form (UFAA-KF) aracılığıyla toplanmış; istatistiksel analizlerde bağımsız örneklem t-testi, Ki-kare, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon testleri kullanılmıştır. Çalışmada; kadın öğrenciler duygusal yeme boyutunda erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek puan alırken (p<0,01), erkek öğrenciler yeme kontrolünde daha yüksek performans göstermiştir (p<0,05). Kronotip grupları karşılaştırıldığında, ara tipin akşamcıl tipe göre duygusal yeme, yeme kontrolü ve enterferans boyutlarında avantajlı olduğu; sabahçıl tipin ise yeme disiplininde daha üstün olduğu tespit edilmiştir. Fiziksel aktivite düzeyi arttıkça duygusal yeme azalmış (p=0,001) ve yeme disiplini artmıştır. Ayrıca, zayıf BMI grubundaki öğrenciler, düşünmeden yeme ve yeme kontrolü alt boyutlarında anlamlı derecede düşük puanlar almıştır (p<0,05). Sonuç olarak, kronotip, cinsiyet ve fiziksel aktivitenin yeme davranışları üzerinde karmaşık ve birbiriyle ilişkili etkileri olduğu belirlenmiş; bu faktörlerin kişiselleştirilmiş beslenme ve yaşam tarzı müdahalelerinde dikkate alınmasının önemi vurgulanmıştır.