Tüketici Araştırmalarında Hassas Konuların Ölçümü: Tüketici Etiğinin Doğrudan ve Dolaylı Ölçümüne Yönelik Bir Araştırma

Abstract

Since the validity of the collected data is highly sensitive to the data collection method, collecting data for sensitive issues in consumer research requires careful consideration. However, a review of studies on related area in Turkey demonstrated that there are important methodological concerns that can affect the quality of data. Motivated by this observation, the purpose of the current study was to explain projective techniques for sensitive issues in consumer research, and to assess whether data collection method affect the survey results and thus the validity of the data collected in the context of the consumer ethics. A total of 728 university students were reached and same question was asked to same participants at different times (8 weeks apart) through two different data collection methods; namely implicit and explicit measurement. A Wilcoxon signed rank test was used to compare the mean values of two data sets. Test results showed that mean values were differed significantly in implicit and explicit measurement in sensitive issues verifying different data collection methods function as intended. Using both explicit and implicit measurements of sensitive issues in consumer research and offering findings from a completely different cultural background (Turkey) constitutes the original contribution of this work.Tüketici araştırmalarında hassas konulara ilişkin veri toplanırken son derece dikkatli davranmak gerekir. Çünkütüketici hassasiyetinin yüksek olduğu konularda elde edilen verilerin geçerliliği, kullanılan veri toplamayöntemine son derece duyarlıdır. Ne var ki; Türkiye’de alanda yapılmış çalışmaların geneline ilişkin birinceleme, tüketici araştırmalarında hassas konuların ölçümünün metodolojik olarak önemli sorunları içerdiğiniortaya koymaktadır. Bu kapsamda bu araştırma ile tüketici araştırmalarında hassas konular ölçümlenirkenfaydalanılabilecek projektif tekniklere yer verilmiş ve veri toplama yönteminin, toplanan veri üzerinde anlamlıbir farka neden olup olmadığı tüketici etiği konusu üzerinden ele alınmıştır. Bu süreçte toplam 728 üniversiteöğrencisine ulaşılmış ve katılımcılara aynı araştırma sorusu, sekiz hafta ara ile, birisi doğrudan diğeri ise dolaylıölçüm yöntemini kullanacak şekilde sorulmuştur. Verilerin analizinde Wilcoxon sıralı işaretler testikullanılmıştır. Araştırma sonuçları göstermektedir ki hassas konularda doğrudan ölçüm ile elde edilen veriler,dolaylı ölçüm ile elde edilen verilerden anlamlı düzeyde farklıdır. Ülkemizdeki tüketici araştırmalarında hassaskonuların ölçüm yöntemine ilişkin herhangi bir çalışmanın bulunmaması bu çalışmanın özgün değerinioluşturmaktadır