İbn Ebî Cum’a El-Hebtî’nin Vakıf ve İbtidâ Tercihlerinin Kaynağı Olarak İmam Nâfî´

Abstract

The fact that Ibn Abi Jum´a al-Habtī (d. 930/1523-1524), whose recitation was based on the waqf markings in the mushafs printed in the North African region, followed Imām Nāfiʿ in his qirāʾāt, suggests the possibility that he may have been influenced by his views on waqf and ibtidāʾ. Although there are independent studies on waqfs by these two scholars, the lack of a comparative study makes the subject unique. In this study, the possibility of Imām Nāfiʿ being a source for Habtī on the subject of waqf and ibtidāʾ is evaluated. The subject has been addressed within the scope of the narrations mentioned in Imām Nāfiʿs works, waqfs and ibtidāʾs, the waqfs of Imām Nāfiʿ and the waqf/wasl preferences of Habtī in these places are listed, the grammatical connection between the sentences that begins and the preceding ones was determined by utilizing works on the grammatical analysis of the iʿrāb al- Qurʾān and tafsīrs. In terms of grammar and the semantic emphasis considered beautiful in waqf/ibtidāʾ, they have been examined under two headings: those waqfs on which they agree and those on which they disagree. As a result, it was concluded that Habtī made similar choices to Imām Nāfiʿ in some matters such as the emphasis on meaning in the beginning and the explanation of opposite meanings, and that it is possible that he took him as a source, especially in the waqfs he made before the istidrāk particles.Kuzey Afrika bölgesinde basılan mushaflardaki vakf işaretleri esas alınan İbn Ebî Cum’a el-Hebtî’nin (öl. 930/1523-1524) kıraatte İmam Nâfî´ye tâbî olması, vakf ve ibtidâ konusunda onun görüşlerinden etkilenmiş olabilme ihtimalini akıllara getirmektedir. İki âlimin vakflarına dair yapılmış müstakil araştırmalar olmakla birlikte mukayeseli bir çalışma yapılmamış olması konuyu özgün kılmaktadır. Çalışmada İmam Nâfî’nin vakf ve ibtidâ konusunda Hebtî’ye kaynak olabilme ihtimali değerlendirilmektedir. Konu İmam Nâfî’nin vakf ve ibtidâ eserlerinde zikredilen rivayetleri kapsamında ele alınmış, iki âlimin vakf/vasl tercihleri listelenmiş, ibtidâ edilen cümlelerin öncesi ile olan lafız bağının tespiti noktasında i´râbü’l-Kur’ân ve tefsir eserlerinden faydalanılarak cümlelerin i´rab durumu belirlenmiştir. Dilbilgisi ve vakf/ibtidâda güzel kabul edilen anlam vurguları açısından, ittifak ettikleri ve ihtilaf ettikleri vakflar olarak iki başlıkta incelenmiştir. Netice itibariyle Hebtî’nin ibtidâda yapılan anlam vurguları, zıt anlamlı ifadelerin arasında vakfetme gibi bazı hususlarda İmam Nâfî´ ile benzer seçimler yaptığı, özellikle istidrâk edatlarının öncesinde yaptığı vakflarda onu kaynak almış olmasının mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.