Kimlik, Kültür ve İnanç Bağlamında Nezaket Ekici'nin Performans Sanatı

Abstract

Bu tez, çağdaş sanatın önemli figürlerinden biri olan Nezaket Ekici'nin sanatsal üretimini, özellikle performans sanatı bağlamında ve kavramsal sanatın düşünsel arka planı çerçevesinde ele almıştır. 20. yüzyılda sanat anlayışında yaşanan dönüşümle birlikte estetik kaygıların ötesine geçen sanat pratikleri, artık düşünceyi, bedeni ve bağlamı merkeze alan çok katmanlı bir yapıya evrilmiştir. Bu kapsamda kavramsal sanat ve performans sanatı, sanatçının yalnızca bir üretici değil, aynı zamanda toplumsal ve bireysel anlamları yeniden kuran bir özne olarak konumlanmasını sağlamaya çalışmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Nezaket Ekici'nin kimlik, inanç, göç, kültürel aidiyet ve kadın bedeni gibi temaları nasıl ele aldığını ve bu temalar üzerinden sanat alanına nasıl bir katkı sunduğunu ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, sanatçının bedenini bir anlatım aracı olarak kullandığı performansları incelenmiş; sanat tarihindeki kavramsal yönelimler, Fluxus ve Happening gibi hareketlerin etkileriyle birlikte değerlendirilmiştir. Ekici'nin sanatı, yalnızca bireysel hafızanın temsili değil, aynı zamanda kültürel çoğulluğun ve kolektif kimliğin ifadesi olarak konumlanmaktadır. Nezaket Ekici'nin üretimleri, göçmen bir kadın sanatçı olarak iki kültür arasında var olmanın getirdiği kimliksel çatışmaları, inanç sistemlerinin beden üzerindeki etkilerini ve toplumsal cinsiyet rollerini hem eleştirel hem de estetik bir düzlemde görünür kılmaktadır. Sanatçının bedeni, bu bağlamda yalnızca fiziksel bir nesne değil; kültürel bir metin, bir bellek alanı ve direniş pratiği olarak değerlendirilmektedir. Nezaket Ekici'nin sanatı, sanatın materyalden düşünceye, nesneden deneyime evrildiği günümüz sanat ortamında kavramsal ve performatif ifade biçimlerinin güçlü bir örneğini sunmaktadır. Onun sanatsal yaklaşımı hem feminist bir duruşu hem de kültürlerarası bir ifade dilini içinde barındırarak çağdaş sanatın toplumsal boyutunu derinleştirmektedir. Başta göç, inanç ve kimlik olmak üzere, çok katmanlı temaları beden yoluyla izleyiciye aktaran Ekici, Türkiye'de performans sanatına dair hem farkındalığı artırmakta hem de bu alandaki akademik tartışmalara nitelikli katkılar sunmaktadır. Bu yönüyle çalışma, çağdaş sanatın düşünsel çerçevesini anlamaya yönelik önemli bir kaynak oluşturmanın yanı sıra, kültür, inanç ve kimlik ekseninde şekillenen performans pratiklerinin anlaşılmasına da katkı sağlamayı hedeflemiştir.This thesis explores the artistic practice of Nezaket Ekici one of the prominent figures in contemporary art within the framework of performance art and the conceptual background of conceptual art. Following the transformative shift in art in the 20th century, artistic practices have evolved beyond purely aesthetic concerns, centering instead on thought, the body, and context. Within this framework, conceptual and performance art have repositioned the artist not merely as a producer but as an agent actively reconstructing social and individual meaning. The main objective of this study is to examine how Nezaket Ekici addresses themes such as identity, belief, migration, cultural belonging, and the female body, and to explore her contributions to the field of art through these themes. Accordingly, her performances which utilize the body as a tool of expression have been analyzed in relation to the influence of historical conceptual trends and movements such as Fluxus and Happening. Ekici's work is not only a representation of personal memory but also a manifestation of cultural plurality and collective identity. As a migrant woman artist navigating between two cultures, Ekici makes visible the tensions of hybrid identity, the impact of belief systems on the body, and gender roles, all through a critical and aesthetic lens. Her body, in this context, is not merely a physical object but a cultural text, a site of memory, and a form of resistance. Her art presents a compelling example of how contemporary art has shifted from material to idea, from object to experience. Combining a feminist stance with an intercultural language, Ekici deepens the social dimension of contemporary artistic expression. By addressing multi-layered themes such as migration, belief, and identity through the body, Ekici not only enhances the visibility of performance art in Turkey but also contributes meaningfully to academic discussions in this field. In this regard, the study serves as both a critical resource for understanding the intellectual framework of contemporary art and an analytical tool for interpreting performance practices shaped by culture, belief, and identity.