Spor Medyasında Futbolun 'Karanlık' Yüzü: Futbol, Mafya ve Medya İlişkisi Üzerine Ekonomi Politik Bir Değerlendirme

Abstract

In this study, the relationship between football, media and mafia is examined in the context of critical political economy. To determine this relationship, the development of football, media and mafia in the historical process was examined. In this direction, a framework has been drawn on how the changing structures of football, media and mafia and the political economic transformation they experience determine the relationship between them. Therefore, in this study, the changes in the structure of football, media and mafia are discussed based on political economy transformations such as commodification, commercialization, liberalization and financialization brought about by the neoliberal understanding. With the transformation, how the relationship between football and mafia is presented by the media and whether the political economic structure that determines the relationship between mafia and football is covered in the media constitutes the general scope of the study. To determine how the mafia-football relationship is presented by the media, the news published on the internet news sites of Hürriyet and Milliyet newspapers in 2014 and 2023 were analyzed under thematic headings by using the text analysis method. In addition, to reveal more clearly how the mafia-football relationship is presented by the media, different criminal organizations (criminal organizations and gangs) are also included in the scope of the analysis. Whether there is a hierarchy in the presentation of news pointing to criminal organizations was determined as another important component of the study. The news in question was found because of searches made on the websites of newspapers with the keywords 'mafia-football', 'criminal organization-football' and 'gang-football'. As a result of the study, it was seen that there was a hierarchy in terms of presentation among the news that included keywords (mafia, criminal organization and gang) pointing to different criminal organizations. However, it has been determined that the political economy structure that determines the relationship between football and mafia has not been investigated by using strategies tabloidization, personalization and externalization. In addition, in the study, it was determined that due to the commercial concerns caused by ownership relations, news on 'illegal betting' was given a special area in terms of presentation.Bu çalışmada futbol, medya ve mafya arasındaki ilişki eleştirel ekonomi politik bağlamda irdelenmiştir. Söz konusu ilişkiyi belirlemek amacıyla futbol, medya ve mafyanın tarihsel süreç içerisindeki gelişimi incelenmiştir. Bu doğrultuda futbol, medya ve mafyanın değişen yapıları ve yaşadıkları ekonomi politik dönüşümün aralarındaki ilişkiyi nasıl belirlediğine dair bir çerçeve çizilmiştir. Dolayısıyla çalışmada futbol, medya ve mafyanın yapısındaki değişimler, neoliberal anlayışın ortaya çıkardığı metalaşma, ticarileşme, serbestleştirme ve finansallaşma gibi ekonomi politik dönüşümler temel alınarak tartışılmıştır. Yaşanan dönüşümle beraber futbol ve mafya arasında oluşan ilişkinin medya tarafından nasıl sunulduğu ve mafya-futbol arasındaki ilişkiyi belirleyen ekonomi politik yapının medyada yer bulup bulmadığı ise çalışmanın genel kapsamını oluşturmuştur. Medya tarafından mafya-futbol ilişkisinin nasıl sunulduğunu belirlemek amacıyla metin çözümlemesi yöntemi kullanılarak Hürriyet ve Milliyet gazetelerinin internet haber sitelerinde 2014 ve 2023 yılı arasında yayımlanan haberler, tematik başlıklar altında çözümlenmiştir. Ayrıca mafya-futbol ilişkisinin medya tarafından nasıl sunulduğunun daha net bir biçimde ortaya konması amacıyla farklı suç organizasyonları da (suç örgütü ve çete) çözümleme kapsamına dahil edilmiştir. Suç organizasyonlarını işaret eden haberlerin sunumunda bir hiyerarşinin bulunup bulunmadığı ise çalışmanın diğer bir önemli bileşeni olarak belirlenmiştir. Söz konusu haberlere gazetelerin internet sitelerinde 'mafya-futbol', 'suç örgütü-futbol' ve 'çete-futbol' anahtar kelimeleriyle yapılan arama sonucunda ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda farklı suç organizasyonlarını işaret eden anahtar kelimelerin (mafya, suç örgütü ve çete) yer aldığı haberler arasında sunum bakımından bir hiyerarşinin bulunduğu görülmüştür. Bununla birlikte magazinleştirme, kişiselleştirme ve dışsallaştırma stratejileri kullanılarak futbol-mafya arasındaki ilişkiyi belirleyen ekonomi politik yapının soruşturulmadığı saptanmıştır. Ayrıca çalışmada sahiplik ilişkilerinin neden olduğu ticari kaygılar sebebiyle 'yasa dışı bahis' konulu haberlere sunum bakımından özel bir alan tanındığı saptanmıştır.