Spor Lisesi Öğrencilerinin Yeme Davranışı ve Beslenme Bilgilerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi

Abstract

This study aimed to determine the eating behaviors and nutritional knowledge levels of students studying at sports high schools and to examine the data obtained in terms of variables such as gender, status of being a licensed athlete, having taken a nutrition course, place of residence, parental education level, and grade level. The study group consisted of a total of 214 students, including 66 female and 148 male students, enrolled at Trabzon Sports High School located in the Ortahisar district of Trabzon province during the 2024–2025 academic year.As data collection tools, a personal information form and scales designed to measure adolescents' nutritional knowledge levels and eating behaviors were used. The data obtained were analyzed using the SPSS 27 software. Analyses revealed that the data showed a normal distribution. Accordingly, an independent samples t-test was used to compare two independent groups, and a one-way analysis of variance (ANOVA) was conducted for comparisons involving three or more independent groups. Chi-square (χ²) analysis was used to examine the relationships between categorical variables. The relationships between the scores obtained from the scales were determined through correlation analysis. The significance level for the analyses was set at p < 0.05.According to the research findings, the students' total scores for eating behaviors were found to be moderate (265.86), while their nutritional knowledge levels were found to be good (26.10). No statistically significant differences were found in the total scale scores according to gender, status of being a licensed athlete, or having taken or currently taking a nutrition course. However, in terms of place of residence, it was determined that students living with their families had significantly higher nutritional knowledge scores than those staying in a school dormitory. Regarding parental education levels, students whose mothers were high school graduates had significantly higher total scores for eating behaviors than those whose mothers were secondary school graduates. In terms of grade level, 11th-grade students had significantly higher nutritional knowledge scores than 9th and 10th-grade students. No relationship was found between nutritional knowledge scores and eating behavior scores.In conclusion, it can be inferred that taking or having taken a nutrition course at the 11th-grade level positively influences students' nutritional knowledge levels. However, the fact that 12th-grade students' nutritional knowledge scores were lower than those of 11th graders suggests that the knowledge acquired may be forgotten over time. Overall, it can be stated that although the participants, who can be defined as athlete students, have a good level of nutritional knowledge, this does not significantly contribute to their eating behaviors. It was concluded that this level of knowledge is not sufficiently effective in promoting healthy eating behaviors. In this context, it is recommended that the nutrition courses and planned educational programs offered in sports high schools should be designed to ensure the retention of knowledge and to more comprehensively support positive changes in eating behaviors.Bu araştırmada; spor liselerinde öğrenim gören öğrencilerin yeme davranışlarını ve beslenme bilgi düzeylerini belirlenmesi ve elde edilen verilerin; cinsiyet, lisanslı olarak spor yapma durumu, beslenme dersi alma durumu, barınma yeri, ebeveyn eğitim düzeyi ve sınıf düzeyi değişkenleri açısından incelenmesi amaçlandı. Araştırma grubunu, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Trabzon ili, Ortahisar ilçesinde bulunan Trabzon Spor Lisesinde öğrenim görmekte olan 66 kız, 148 erkek toplam 214 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, adölesanların beslenme bilgi düzeylerini ve yeme davranışlarını ölçmeye yönelik ölçekler kullanıldı. Elde edilen veriler SPSS 27 programı aracılığıyla gerçekleştirildi. Yapılan analizlerde verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edildi. Bu doğrultuda ikili grupların karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi, üç veya daha fazla bağımsız grup için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanıldı. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla Ki-Kare (χ²) analizi kullanıldı. Ölçeklerden elde edilen puanların ilişkisi korelasyon analizi ile belirlendi. Çalışmada anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin yeme davranışları toplam skorları orta (265,86) ve beslenme bilgi düzeyleri iyi (26,10) olarak bulundu. Cinsiyet, lisanslı spor yapma, beslenme dersi alma veya alıyor olma değişkenlerine göre ölçeklerden elde edilen toplam puanlar arasında oluşan farkın anlamlı düzeyde olmadığı tespit edildi. Barınma yeri değişkeni açısından ailesinin yanında barındığını ifade eden öğrencilerin beslenme bilgi düzeyi toplam puanlarının okul pansiyonunda kalan öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı. Ebeveyn eğitimi değişkenleri çerçevesinde anne eğitim düzeyleri ile yeme davranışı toplam puanları, lise mezunu anneye sahip öğrencilerin ortaokul mezunu anneye sahip öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edildi. Sınıf düzeyi değişkeni açısından 11. sınıf öğrencilerinin 9 ve 10. sınıf öğrencilerine göre beslenme bilgi toplam puanlarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı. Beslenme bilgi puanları ile yeme davranışı puanları arasında bir ilişki olmadığı tespit edildi. Sonuç olarak, 11. sınıf düzeyinde beslenme dersi almış veya alıyor olmak öğrencilerin bilgi düzeylerini olumlu yönde etkilediği fakat 12. sınıf öğrencilerinin beslenme bilgi puanlarının 11. sınıf öğrencilerine göre düşük olmasını edinilen kazanımların unutulduğunu düşündürtmektedir. Genel olarak sporcu öğrenci olarak nitelendirilen katılımcıların iyi düzeyde beslenme bilgi düzeyine sahip olmasının yeme davranışlarına katkı sağlamadığı söylenebilir. Bu bilgi düzeyinin sağlıklı yeme davranışı geliştirmelerinde yeterince etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda spor liselerinde verilen beslenme dersi ve planlanacak eğitimlerin, hem bilgilerin kalıcılığını sağlayacak nitelikte olması hem de yeme davranışlarını olumlu yönde değiştirmeye yönelik daha kapsamlı hale getirilmesi önerilmektedir.