Ticari Defterlerle İspata İlişkin 7251 Sayılı Kanun ile Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi ve Ticari Defterlerin Yargılamaya Sokulmasına İlişkin Bazı Sorunlar Hakkında Düşünceler

Abstract

Ülkemizde 2011-2012 yıllarında gerçekleşen kanunlaşma çerçevesinde ticari defterlerin delil olarak kullanılmasınailişkin düzenlemeler açısından önemli değişiklikler ve yenilikler yapıldı. Özellikle ticari defterlerle ispat ilişkin hükümlerbağlamında önemli değişiklikler yapıldı. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu (HMK) yürürlüğe girmeden önceki dönemde ticari defterlerle ispata ilişkin hükümler 6762sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (ETTK) yer almaktaydı. Ancak, ticari defterlerle ispata ilişkin hükümlere 6102 sayılıTürk Ticaret Kanunu’nda (TTK) yer verilmemiş; anılan hükümlere 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda(HMK) yer verilmiştir. Ticari defterlerle ispatı düzenleyen hükümler ETTK m. 82-86 ve HMK m. 222 birbiriyle karşılaştırıldığındaher iki kanunda genel olarak benzer düzenlemeler yer almaktadır. HMK m. 222 hükmü kalemealınırken doktrinde ve Yargıtay uygulamasında kabul edilmiş olan ilkeler de dikkate alınmıştır. Ancak ETTK hükümlerinenazaran HMK m. 222 hükmü bazı yönlerden eksik kalmış ve bu nedenle bazı sorunlar da ortaya çıkmıştır.Örneğin, tacirin kendi ticari defterlerini lehe delil olarak dayanır ve karşı tarafın ticari defterlerinde de ilgili hususailişkin olarak hiç bir kayıt yer almasa dahi ticari defterler hakkaniyete aykırı olacak şekilde lehe delil olarak kullanılabilecektir.22.07.2020 tarihinde kabul edilen, 28.07.2020 tarih ve 31199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 7251 sayılı Kanunla HMK m. 222’de değişiklik yapılmıştır. Anılan değişiklikle, önceki dönemdeortaya çıkan bazı sorunların önüne geçilmiş oldu. Ticari defterlere ilişkin olarak kaleme aldığımız bu çalışmada,öncelikli olarak 7251 sayılı Kanun ile HMK m. 222/3’de yapılan değişiklikler incelenecektir. Öte yandan ticaridefterlerin yargılamaya sokulması bağlamında büyük önem arz eden iki hususa; ticari defterlerin ıslah yoluyla ileri sürülüp sürülmeyeceği ve ticari defterlerin ibrazında resen araştırma ilkesinin işlerlik kazanıp kazanmayacağıkonuları da ele alınacaktır. Bu iki husus ticari defterlerle ispatında büyük önem arz ettiği için çalışmamız da ayrıcainceleme konusu yapılmıştır.In our country, significant changes and innovations were made in terms of regulations regarding the use of commercial books as evidence within the framework of the enactment of 2011-2012. Substantial changes were made particularly in the context of the provisions regarding proof with commercial books. In the period before the Turkish Commercial Code (TCC) numbered 6102 and Code of Civil Procedure (CCP) numbered 6100, the provisions regarding proof with commercial books were included in the Turkish Commercial Code (old TCC) numbered 6762. Nonetheless, provisions regarding proof with commercial books are not included in the Turkish Commercial Code No. 6102 (TCC); the aforementioned provisions are included in the Civil Procedure Law (CCP) numbered 6100. Provisions regulating proof with commercial books old TCC article 82-86 and CCP article 222 when compared to each other, both laws in general include similar regulations. While drafting the CCP article 222 provisions, the principles accepted in the doctrine and the application of the Court of Cassation were also taken into consideration. However, old TCC provisions in contrast to the provision CCP article 222 were deficient in some respects and therefore some problems arose. For instance, the merchant’s own commercial books are based on evidence in favor, and even if there is no record in the counterparty’s commercial books regarding the relevant issue, the commercial books can be used as evidence in favor of being unfair. CCP Article 222 has been modified with the Law No. 7251; which was published in the Official Newspaper, dated 28.07.2020 and numbered 31199, accepted on 22.07.2020. With the mentioned change; some problems that arose in the previous period were avoided. In this study that we have put down on paper concerning commercial books, first of all, Law No. 7251 and changes made in CCP Article 222/3 will be analyzed. On the other hand, two issues that are of great importance in the context of putting commercial books to trial; whether the commercial books can be put forward through improvement and whether the principle of ex officio research will work in the submission of commercial books, will also be discussed. Since these two issues are of great importance in proving with commercial books, they have been subject to examination in our study too.