Muhammed Emîn Eş-Şirvânî ve Şerhuʼl-BeyteyniʼlMeşhûreyn Risâlesinin Tahkîk ve Çevirisi

Abstract

Muhammed Emîn eş-Şirvânî XVI-XVII. asırlarda yaşamış bilim adamlarının en önemlilerinden biridir. Eğitiminin tamamını Kuzey Azerbaycanʼda alan müellif, hayatının geri kalan kısmını Osmanlı Devletiʼnde geçirmiş ve İstanbulʼda vefat etmiştir. Tefsîr, mantık, akâid, Arap Dili ve diğer alanlarda yaklaşık otuz eser telîf etmiş müellifin bazı eserleri henüz yeni bulunmuştur. Şirvânî hakkında makale, tez ve kitap olarak çok sayıda çalışma yapılmış olsa da müellifin Azerbaycanʼda hangi bölgede eğitim aldığı, nisbesi ve ailesi gibi bazı konular hakkında bilgi verilmemiştir. Çalışmada Şirvânîʼnin nisbesi çeşitli yazma eserleri kaynak gösterilerek açıklığa kavuşturulmuştur. Aynı zamanda müellifin kaynaklarda belirtilmeyen bazı eserleri kısaca tanıtılmıştır. Müellifin Şerhuʼl-Beyteyniʼl-Meşhûreyn risâlesi Kütüphane-yi Meclis-i Şûrâ-yı Millî ve Süleymaniye Kütüphanesi nüshaları esas alınarak tahkik ve tercüme edilmiş, risâle hakkında kısaca değerlendirme yapılmıştır. Makalenin amacı Muhammed Emîn eş-Şirvânîʼnin bazı müelliflerce hatalı tanıtılan nisbesini açıklığa kavuşturmak, bilimsel çalışmalara konu edinilmemiş eserlerini tanıtmak ve Şerhuʼl-Beyteyn risâlesini farklı bir nüshasından tahkik ve tercüme etmektir.Mohammad Amīn al-Shirwānī is one of the most important scientists of the 16th century. The author, who completed his education in North Azerbaijan, spent the rest of his life in the Ottoman Empire and passed away in Istanbul. Some of the works of the author, who wrote nearly thirty works in the fields of tafsir, logic, aqā‘id, Arabic language and other fields, have just been found. Although there have been many studies as articles, thesis and books about al-Shirwānī, no information about his family, his place of origin and where the author was educated in Azerbaijan. In this study, al-Shirwānī’s place of origin was clarified by referring to various manuscripts. At the same time, some of the works of the author which were not mentioned in the resources are briefly introduced. The Sharhuʼl-Beyteyniʼl-Meshhūreyn treatise of the author has been analyzed and translated based on the copies of Kutuphāne-yi Meclis-i Shūrā-yı Millī and Suleymāniye and a short evaluation has been made about the treatise. The purpose of the article is to clarify Mohammad Amīn al-Shirwānī’s place of origin which was misrepresented by some authors, to introduce his works which are not subject to studies, to examine and translate the Sharhuʼl-Beyteyn treatise in a different copy.