Bilim Doğasının Öğretimine Yönelik Etkinliklerin Uygulanması ve Değerlendirmesi: Hayat Boyu Bilim Eğitim Örneği

Abstract

Günümüzdeki teknolojik ve bilimsel gelişmeler ve dönüşümler fen öğretiminde hayat boyu öğrenme süreçlerini zaman, mekân ve yaş farketmeksizin gerekli bir hal almıştır. Bilim hakkında görüş ve anlayışların geliştirmesinde bilimin doğası eğitimi yadsınamaz bir yer tutmaktadır. Araştırmalarda doğrudan yansıtıcı yaklaşım yoluyla düzenlenen bilimin doğası eğitim etkinliklerinin örgün eğitim sürecindeki öğretmen adayları, öğretmen ve öğrencilerin bilimin doğası unsurlarını ve epistemolojik inanışlarını geliştirdiği tespit edilmiştir. Ancak bugüne kadar hayat boyu öğrenme sürecindeki bireylere yönelik çalışmaların seyrekliği gözlemlenmiştir. Bu kapsamda araştırma fen öğretiminin önemi ve hedefi doğrultusunda, hayat boyu öğrenme sürecinde doğrudan yansıtıcı öğretim modeli yaklaşımı uygulamalarının bilimin doğasının öğretimi kapsamında etkinliğinin ve etkilerinin belirlemesini amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında Trabzon İli Ortahisar İlçesinde bulunan Ceza İnfaz Kurumundaki açık lisede okuyan yetişkin hükümlü ve tutuklulardan örneklem oluşturulmuş ve Küçük (2006) tarafından hazırlanan doğrudan yansıtıcı yaklaşım modeliyle oluşturulan etkinlikler örnekleme uygulanmıştır. Etkinlikler öncesi ve sonrası bilimin doğası görüşlerinin ve epistemolojik inanışların belirlenmesine dönük olarak ön ve son test yarı deneysel desen kullanılmış olup 'Bilimin Doğası Hakkında Görüşler Ölçeği Formu' ve 'Bilimsel Epistemolojik İnançlar Ölçeği Formu' ölçekleri katılımcılara uygulanmıştır. Araştırma sonucunda doğrudan yansıtıcı yaklaşımla hazırlanan eğitimlerin hayat boyu öğrenme sırasında bilim doğası eğitiminde bilim doğasının yedi temel unsurunun eğitiminde bilgi düzeyi ve kalıcı öğrenme açısında belirlenen hedef kazanımları sağladığı tespit edilmiştir. Bilimsel epistemolojik inançlar kapsamında ise alt boyutlar açısından anlamlı bir farklılık olmadığı, ancak öğrencilerin tuttuğu yansıtıcı yazılarda öğrencilerin motivasyon ve epistemolojik inanç kapsamında gelişim gösterdiği saptanmıştır. Bu saptamalar dâhilinde hayat boyu öğrenme ve örgün verilen eğitimlerde bilimin doğası öğretiminde doğrudan yansıtıcı model ile hazırlanan etkinliklere daha fazla yer verilmesi, bilişsel bir öğretim hedefi olarak bilimin doğası öğretimi amaçlanması önerilmiştir.Today's technological, scientific developments and transformations have made lifelong learning processes necessary in science education regardless of time, place and age. In the development of opinions and understandings about science, the nature of science and education have an undeniable place. In the researches, it was determined that the nature of science educational activities organized through a direct reflective approach developed the elements and epistomological beliefs of pre-service teacher, teachers and students in the formal education process. However, to date, studies for individuals in the lifelong learning process have been observed to be sparse. In this context, in line with the importance and goal of science teaching, the research aims to determine the effectiveness and effects of direct reflective teaching model approach applications in the lifelong learning process within the scope of teaching the nature of science. Within the scope of the research, a sample was created from adult convicts and detainees studying at the open high school in the penal institution in Trabzon province and activities created with the direct reflective approach model prepared by Küçük (2006) were sampled. Before and after the activities, pre- and post-test semi-experimental designs were used to determine the views on the nature of science and epistemological beliefs, and the 'Opinions on the Nature of Science Scale Form' and 'Scientific Epistemological Beliefs Scale Form' scales were applied to the participants. As a result of the research, it was determined that the trainings prepared with a direct reflective approach provided the target gains determined in terms of knowledge level and permanent learning in the education of the seven basic elements of the nature of science in science nature education during lifelong learning. Within the scope of scientific epistemological beliefs, there was no significant difference in terms of sub-dimensions, but in the reflective writings kept by the students, it was found that the students developed within the scope of motivation and epistemological belief. Within these determinations, it has been suggested that lifelong learning and formal education should give more space to activities prepared with a direct reflective model in the teaching of the nature of science and to aim to teach the nature of science as a cognitive teaching goal.