Ortaokul Öğrencilerinin Düşünme Yapıları ile Geometrik Düşünme Alışkanlıklarının İlişkisinin İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmada ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin düşünme yapıları ile geometrik düşünme alışkanlıkları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim döneminde İzmir ilindeki bir devlet ortaokulunda eğitim gören 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu çalışma betimsel bir çalışmadır. Çalışmada 7. sınıfa devam eden 60 öğrencinin düşünme yapılarını belirlemek amacıyla Arıol (2009) tarafından geliştirilen, geçerliliği ve güvenirliliği test edilmiş olan 'Problem Çözerken Bütüncül ve Analitik Düşünme Ölçeği' kullanılmıştır. Ölçekten elde edilen sonuçlar doğrultusunda amaçlı örneklem yoluyla seçilen 18 öğrencinin geometrik düşünme alışkanlıklarını belirlemek için; Driscoll, Wing DiMatteo, Nikula ve Egan (2007) tarafından belirlenen geometrik alışkanlıklarının her bir göstergesi dikkate alınarak 'Problem Çözme Sınavı' geliştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin baskın olan düşünme yapısının bütüncül düşünme yapısı olduğu sonucuna varılmıştır. Problemlerin çözümünde analitik düşünme yapısındaki öğrencilerin en çok kullandığı düşünme alışkanlıkları ilişkilendirme ile keşfetme ve yansıtma alışkanlıkları olurken bütüncül düşünme yapısındaki öğrencilerin en çok kullandığı düşünme alışkanlığı keşfetme ve yansıtma alışkanlığı olmuştur. Her iki düşünme yapısındaki öğrencilerin de en az kullandığı düşünme alışkanlığı ise geometrik fikirleri genelleme alışkanlığı olmuştur. Buradan hareketle farklı düşünme yapısındaki öğrencilerin kullandıkları düşünme alışkanlıklarının benzerlik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Problemlerin çözümünde en çok düşünme alışkanlığını analitik düşünme yapısındaki öğrencilerin kullandığı görülmüştür. Geometrik düşünme alışkanlıklarının göstergeleri boyutunda bakıldığında, her iki düşünme yapısındaki öğrenciler de yoğunlukla ilişkilendirme alışkanlığı göstergelerini kullandığı belirlenmiştir. Analitik düşünme yapısındaki öğrenciler en çok ilişkilendirme alışkanlığının 'geometrik şekillerin çevre, alan, uzunluk vb. özellikleri arasındaki ilişkiyi belirleme' göstergesini kullanırken, bütüncül düşünme yapısındaki öğrenciler ise en çok keşfetme ve yansıtma alışkanlığının 'çözüme ait ek çizimler yapma' göstergesini kullanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda gelecekte yapılabilecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.In this study, the relationship between the thinking structures of 7th-grade middle school students and their geometric thinking habits was examined. The study group consists of 7th-grade students studying at a public middle school in İzmir during the 2023-2024 academic year. This is a descriptive study. To determine the thinking structures of 60 students in the 7th grade, the 'Holistic and Analytical Thinking Scale in Problem Solving,' developed by Arıol (2009) and tested for validity and reliability, was used. Based on the results obtained from this scale, a 'Problem Solving Exam' was developed to determine the geometric thinking habits of 18 students selected through purposeful sampling. This exam was designed by considering each indicator of geometric habits identified by Driscoll et al. (2007). The study concluded that students predominantly exhibit a holistic thinking structure. Among students with an analytical thinking structure, the most frequently used thinking habits in problem-solving were association, exploration, and reflection. Similarly, students with a holistic thinking structure primarily used exploration and reflection habits. The least used thinking habit for both groups was the habit of generalizing geometric ideas. This finding suggests that students with different thinking structures exhibit similar thinking habits. It was also observed that students with an analytical thinking structure used thinking habits more frequently in problem-solving. In terms of geometric thinking habit indicators, students from both thinking structures predominantly demonstrated the association habit. Analytical thinkers most frequently used the 'identifying relationships between geometric shapes' perimeter, area, length, etc.' indicator of association, whereas holistic thinkers most frequently used the 'making additional drawings related to the solution' indicator of exploration and reflection habits. Based on the findings of this study, recommendations for future research have been provided.