Sınıf Öğretmenlerinin Fen Bilimleri Dersinde Okul Dışı Öğrenme Ortamlarının Kullanımına Yönelik Görüşleri: Erzurum İli Örneği

Abstract

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin Fen Bilimleri dersi kapsamında okul dışı öğrenme ortamlarının kullanımına yönelik görüşlerini derinlemesine incelemektir. Çalışma, 2024 2025 eğitim-öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Erzurum il merkezindeki ilkokullarda görev yapan 25 sınıf öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden özel durum yöntemine uygun tasarlanmış ve öğretmenlerin okul dışı öğrenmeye ilişkin görüşlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmaya 3. ve 4. sınıflarda Fen Bilimleri dersine giren sınıf öğretmenleri katılmıştır. Veri toplama sürecinde araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin okul dışı öğrenme ortamlarını Fen Bilimleri öğretiminde öğrencilerin merak duygusunu geliştiren, kalıcı öğrenmeyi destekleyen ve bilimsel süreç becerilerinin gelişimine katkı sağlayan önemli bir pedagojik araç olarak gördüklerini ortaya koymaktadır. Öğretmenler, bu tür ortamların öğrencilerin derse yönelik motivasyonunu artırdığını ve soyut kavramların somut deneyimlere dönüştürülmesine imkân tanıdığını ifade etmiştir. Bununla birlikte, okul dışı öğrenme etkinliklerinin uygulanmasında çeşitli engeller olduğu da belirlenmiştir. Resmi izin süreçlerinin uzunluğu, ulaşım ve güvenlik riskleri, maddi kısıtlılıklar, zaman yönetimi sorunları ve etkinlik planlamada yaşanan güçlükler öğretmenlerin en sık dile getirdikleri zorluklardır. Elde edilen sonuçlar, okul dışı öğrenme uygulamalarının Fen Bilimleri öğretim programını zenginleştirme potansiyeline sahip olduğunu, ancak bu potansiyelin etkin ve sürdürülebilir biçimde hayata geçirilebilmesi için kurumsal ve yapısal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Dolayısıyla okul dışı öğrenmenin Fen Bilimleri eğitimine etkili bir biçimde entegre edilmesi, yalnızca öğretmenlerin kişisel çabalarına bırakılmamalı; sistemli destekler, uygun politikalar ve paydaş iş birlikleriyle bütüncül bir şekilde ele alınmalıdır.The purpose of this study is to examine primary school teachers' views on the use of out-of school learning environments within the scope of the Science course. The research was conducted with 25 primary school teachers working in primary schools located in the city center of Erzurum during the 2024–2025 academic year. Designed within the case study research, the study aims to reveal the qualitatively different ways in which teachers perceive and interpret out-of-school learning. The participants consisted of teachers responsible for teaching Science to 3rd- and 4th grade students. Data were collected through a semi-structured interview form developed by the researcher and analyzed using a content analysis approach. The findings indicate that teachers consider out-of-school learning environments as valuable pedagogical tools that enhance student motivation, foster curiosity, and support the development of scientific process skills. Teachers emphasized that such environments contribute to more permanent learning by transforming abstract science concepts into concrete experiences. However, several challenges limiting the implementation of out-of-school learning activities were also identified. These challenges include lengthy bureaucratic procedures, transportation and safety concerns, limited financial resources, time constraints, and difficulties in planning effective activities. Overall, the results demonstrate that out of-school learning has the potential to enrich the Science curriculum and provide meaningful learning experiences. Yet, for these practices to be implemented effectively and sustainably, strengthened institutional, structural, and systemic support mechanisms are required. Therefore, integrating out of-school learning into Science education cannot rely solely on teachers' individual efforts; instead, it necessitates comprehensive policies and coordinated institutional support.