Bilişsel Davranışçı Yaklaşıma Dayalı Müdahale Programının Ergenlerin Sosyal Görünüş Kaygı Düzeylerine Etkisi

Abstract

Sosyal kaygının bir alt türü olarak nitelendirilen sosyal görünüş kaygısının günümüzde oldukça yaygınlaşmaya başladığı görülmektedir. Sosyal görünüş kaygısı bireylerin fiziki görünüm, yüz şekli, ses tonu, beden duruşu, ten rengi gibi genel görünüşlerine yönelik olumsuz anlamda değerlendirileceklerine dair yaşadıkları kaygı durumudur. Ergenlik dönemi bireylerin beden ve görünümlerine ilişkin değerlendirilmeye karşı aşırı duyarlı oldukları zorlu bir gelişim evresidir. Yeni bir kavram olarak karşımıza çıkan sosyal görünüş kaygısına müdahaleye yönelik sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Özellikle okullarda uygulanabilmesi açısından 'Bilişsel Davranışçı Terapi' (BDT) temelli müdahalelere ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı müdahale programının ergenlerin sosyal görünüş kaygı düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Yarı deneysel desene göre dizayn edilen bu araştırma pilot ve asıl çalışma olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Her aşamada deney ve kontrol grupları oluşturulmuş asıl çalışmada ön test–son test–izleme ölçümleri alınmıştır. Deney gruplarında 19 lise öğrencisi kontrol gruplarında 21 lise öğrencisi yer almıştır. Araştırmanın verileri 'kişisel bilgi formu' ve 'sosyal görünüş kaygısı ölçeği' ergen formu ile toplanmıştır. Çalışmanın sonuçlarında 'Bilişsel Davranışçı Yaklaşıma' dayalı müdahale programının ergenlerde sosyal görünüş kaygı düzeylerini azaltmada etkili olduğu görülmüştür. Bu anlamda deney gruplarına uygulanan müdahale sonucu üyelerin sosyal görünüş kaygı düzeylerine ilişkin puanlarında anlamlı bir düşüş olmuş aynı zamanda bu düşüşün belli bir süre sonra yapılan izleme çalışması sonucu kalıcı olduğu tespit edilmiştir. Herhangi bir müdahalenin yapılmadığı kontrol gruplarında ise ilgili değişkenlerde anlamlı olan bir değişim olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, BDT temelli geliştirilen müdahale programının, lise öğrencilerinde sosyal görünüş kaygısını azaltmada etkili ve kalıcı bir yöntem olduğu söylenebilir. Araştırma bulguları doğrultusunda hem uygulayıcılara hem de araştırmacılara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.Social appearance anxiety, which is considered a subtype of social anxiety, has become quite widespread in recent years. Social appearance anxiety refers to the anxiety individuals experience regarding the negative evaluation of their overall appearance, including physical appearance, facial features, tone of voice, posture, and skin color. Adolescence is a challenging developmental stage during which individuals are overly sensitive to evaluations of their body and appearance. There are only a limited number of studies on interventions for social appearance anxiety, which is a new concept. There is a need for cognitive behavioral therapy (CBT)-based interventions, especially for implementation in schools. The aim of this study is to examine the effect of a intervention program based on the cognitive behavioral approach on adolescents' levels of social appearance anxiety. Designed according to a quasi-experimental design, this research was conducted in two phases: a pilot study and a main study. In each phase, experimental and control groups were formed, and pre-test, post-test, and follow-up measurements were taken in the main study. The experimental groups consisted of 19 high school students, and the control groups consisted of 21 high school students. The data for the study were collected using a personal information form and the social appearance anxiety scale for adolescents. The results of the study showed that the psychosocial education program based on the Cognitive Behavioral Approach was effective in reducing social appearance anxiety levels in adolescents. In this sense, the intervention applied to the experimental groups resulted in a significant decrease in the members' social appearance anxiety scores, and this decrease was found to be permanent in the follow-up study conducted after a certain period of time. In the control groups, where no intervention was applied, no significant change was observed in the relevant variables. In conclusion, it can be stated that the intervention program developed based on CBT is an effective and lasting method for reducing social appearance anxiety in high school students. Various recommendations were made for both practitioners and researchers based on the research findings