Öğretmen Adaylarının Yaratıcılığı Geliştiren Öğrenme Ortamlarını Planlama Becerilerinin Gelişiminin İncelenmesi

Abstract

Yaratıcı düşünme, kişinin günlük yaşamında karşılaştığı problemlere, özgün ve etkili çözümler üretebilme becerisi olarak tanımlanabilir. Yaratıcı düşünebilen öğrencilerin yetiştirilebilmesi için öğretmenlerin, yaratıcı düşünme becerilerini geliştirebilecek öğrenme ortamları tasarlayabilme becerilerine sahip olmaları gereklidir. Bu araştırmanın amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarına fen öğretimi laboratuvar uygulamaları dersi kapsamında öğrencilerin fen bilimleri derslerinde yaratıcı düşünme becerilerini geliştirecek öğretim yöntem ve tekniklerine yönelik eğitim verilmesi ve eğitim sürecinde öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme becerisini geliştirmeye yönelik öğrenme ortamı tasarlama becerilerinin gelişiminin incelenmesidir. Çalışma özel durum yöntemine uygun olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemini Karadeniz bölgesinde yer alan bir eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan 20, 3. sınıf fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Uygulama 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Fen Öğretimi ve Laboratuvar Uygulamaları-2 (Kimya) dersi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu ders kapsamında öğretmen adaylarına yaratıcı düşünme becerilerini geliştirecek öğretim yöntem ve tekniklerine yönelik eğitimler verilmiştir. Öğretmen adaylarından fen öğrenme ortamında, eğitimi verilen öğretim yöntem ve tekniklerini kullanacakları ders planları hazırlamaları istenmiştir. Öğretmen adaylarının ders planlarında yer verdikleri etkinlikler dikkate alınarak yaratıcılık düzeyleri belirlenmiştir. Çalışmanın veri toplama araçlarını öğretmen adaylarının hazırladıkları ders planları, öğretmen adaylarına süreç sonunda uygulanan 'Öğretmen Adaylarının Yaratıcılığı Geliştiren Öğrenme Ortamlarını Planlama Becerilerinin Gelişiminin İncelenmesine Yönelik Anket Formu' ve odak grup görüşmeleri oluşturmaktadır. Çalışmadan elde edilen ders planları Yaratıcılık Boyutlarının Değerlendirilmesine Yönelik Rubrik kullanılarak analiz edilmiştir. Odak grup görüşmesinden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. 'Öğretmen Adaylarının Yaratıcılığı Geliştiren Öğrenme Ortamlarını Planlama Becerilerinin Gelişiminin İncelenmesine Yönelik Anket Formu' dan elde edilen veriler ise betimsel olarak analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler öğretmen adaylarının yaratıcı öğrenme ortamı tasarlama becerileri puanlarının zaman içerisinde artış gösterdiğini ve öğretmen adaylarının yaratıcılığı geliştiren yöntem ve tekniklerin öğretimine yönelik gerçekleştirilen eğitimi, mesleki gelişimleri açısından faydalı bulduklarını göstermiştir. Buradan yola çıkılarak yaratıcı düşünme becerisini geliştiren öğretim yöntem ve tekniklerine yönelik verilen eğitimin öğretmen adaylarının yaratıcı düşünmeyi geliştiren öğrenme ortamları tasarlama becerilerini geliştirdiği sonucuna varılabilir.Creative thinking can be defined as the ability to produce original and effective solutions to problems encountered in one's daily life. In order to raise students who can think creatively, teachers need to have the skills to design learning environments that can develop creative thinking skills. The aim of this study is to train pre-service science teachers about teaching methods and techniques that develop students' creative thinking skills in science courses within the scope of Science Teaching and Laboratory Practices (Chemistry) Course and to examine the development of their ability to design learning environments that develop creative thinking skills during the training process. The study was designed in accordance with the case study method. The sample of the study consisted of 20 third-year pre-service science teachers enrolled at a faculty of education located in the Black Sea Region of Turkey. The study was carried out in the fall semester of 2021-2022 academic year within the scope of Science Teaching and Laboratory Practices-2 (Chemistry) Course. Pre-service teachers were trained on teaching methods and techniques that foster creative thinking skills of students' in science courses. Pre-service science teachers were asked to prepare lesson plans by using teaching methods and techniques that they were trained. The creativity levels of the pre-service science teachers were determined by considering the activities they included in their lesson plans. The data collection tools of the study consisted of the lesson plans prepared by pre-service science teachers, the 'Questionnaire Form for Examining the Development of Pre-service Teachers' Skills of Planning Learning Environments that Develop Creativity' utilised to pre-service science teachers at the end of the process, and focus group interviews were done. The lesson plans obtained from the study were analyzed using the Rubric for the Evaluation of Creativity Dimensions. The data obtained from the focus group interview were subjected to content analysis. The data obtained from the 'Questionnaire Form for Examining the Development of Pre-Service Teachers' Skills to Plan Learning Environments that Develop Creativity' were analyzed descriptively. The data obtained from the study showed that the scores that pre-service science teachers' gained from their lesson plans increased over time and that pre-service science teachers found the training on teaching methods and techniques that develop creativity useful for their professional development. Based on this, it can be concluded that the training on teaching methods and techniques that develop creative thinking skills improved pre-service science teachers' ability to design learning environments that develop creative thinking.