Özel Eğitim Uygulama Okulunda Yürütülen Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Hazırlama Sürecinin İncelenmesi

Abstract

Özel Eğitim Uygulama Okulunda Yürütülen Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Hazırlama Sürecinin İncelenmesi Bu araştırma, Ordu ilinde bir özel eğitim uygulama okulunda yürütülen Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlama süreçlerini çok yönlü olarak incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, BEP sürecine katılan özel eğitim öğretmenleri, rehber öğretmen, okul yöneticileri ve velilerin deneyimleri nitel araştırma yöntemlerinden, durum çalışması deseniyle ele alınmıştır. Yorumlayıcı paradigma temelinde yürütülen bu araştırmada, sürecin yalnızca işleyişi değil, aynı zamanda etkileşim yapıları, karar mekanizmaları, sorumluluk paylaşımı ve yaşanan sorunlar da kapsamlı biçimde analiz edilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve BEP Değerlendirme Rubriği aracılığıyla toplanmış; içerik analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup; yedi özel eğitim öğretmeni, bir rehber öğretmen, iki veli ve iki yönetici olmak üzere toplam on bir kişiden oluşmuştur. Araştırma sonucunda BEP hazırlama süreçlerinin genellikle belirli bireylerin (özellikle özel eğitim öğretmeninin) omuzlarında yürütüldüğü, ekip anlayışının yeterince kurumsallaşmadığı, sorumlulukların paylaşılmasında dengesizlikler yaşandığı tespit edilmiştir. Ayrıca, kurumsal destek eksikliği, sınıf ortamlarının eksiklikleri, materyal yetersizlikleri ve iletişim kopuklukları süreci olumsuz yönde etkilemektedir. Veli katılımının çoğunlukla şekli düzeyde kalması da dikkat çeken bir diğer bulgudur. Bu bulgular doğrultusunda, BEP toplantılarının ders dışı saatlerde planlanması, özel eğitim okullarına daha fazla özel eğitim öğretmenlerinin atanması gerektiği, okulların materyal ve personel yönünden güçlendirilmesi ve okul yöneticilerinin pedagojik liderlik rollerini üstlenmesi gerektiği önerilmiştir. Araştırmanın, özel eğitim alanında yürütülen BEP uygulamalarına yönelik detaylı içgörüler sunarak hem öğretmen iş birliği hem de sistemik sorunlar bağlamında literatüre özgün katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Gelecek araştırmalarda farklı okul türleri ve bölgelerde yapılacak benzer araştırmaların, bulguların genellenebilirliğini artıracağı ve BEP süreçlerine yönelik yapısal iyileştirmelere zemin hazırlayacağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, Özel Eğitim Uygulama Okulu, Nitel AraştırmaAn Examination of the Individualized Education Program (IEP) Preparation Process Conducted in a Special Education Practice School This study was conducted to comprehensively examine the processes of preparing Individualized Education Programs (IEPs) in a special education practice school located in district of Ordu province, Turkey. The research employed a qualitative case study design to explore the experiences of special education teachers, the guidance counselor, school administrators, and parents involved in the IEP process. Based on an interpretivist paradigm, the study aimed to analyze not only the procedural aspects but also the dynamics of interaction, decision-making mechanisms, distribution of responsibilities, and encountered challenges in depth. Data were collected through semi-structured interviews and supplementary document analysis, and were analyzed using content analysis with the assistance of NVivo 12 software. Participants were selected through purposeful sampling and consisted of eleven individuals: seven special education teachers, one guidance counselor, two parents, and two administrators. The findings revealed that the IEP preparation process was predominantly carried out by specific individuals, especially the guidance counselor, indicating a lack of institutionalized teamwork and an imbalance in responsibility sharing. Additionally, the process was negatively impacted by insufficient institutional support, large class sizes, inadequate materials, and communication gaps. Another significant finding was that parental involvement often remained at a formal level rather than being truly participatory. In light of these findings, it is recommended that IEP meetings be scheduled outside of instructional hours, that each school be assigned a special education expert, that resource rooms be strengthened in terms of materials and personnel, and that school administrators adopt pedagogical leadership roles. This study provides detailed insights into IEP practices in the field of special education and contributes uniquely to the literature, particularly in terms of teacher collaboration and systemic challenges. Future research conducted in different school types and regions is expected to enhance the generalizability of the findings and support structural improvements in IEP practices. Keywords: Individualized Education Program, Special Education, Qualitative Research, Guidance.