Siyâsetnâmelerde Âyetlerin Kullanılış Biçimi

Abstract

Politics, which is defined as "the work of taking over the affairs of the society, conducting and managing, and the art of managing human communities", is one of the important institutions that developed among Muslim communities. Like every institution that emerged and developed in the Islamic civilization, politics was basically shaped within the framework of the holy texts. Although the Qur'an did not deal with it in detail, Muslims associated every aspect of politics with the Qur'an. One of these aspects is siyasatnamehs (the books of statecraft/government, political treatises), which constitutes an important part of the politics literature. The siyasatnamehs, which started to be written since the early periods, generally aimed to give advice to the rulers about the intricacies of the art of politics. In these works, the issues such as the basic principles of the state administration, the basic characteristics that a head of state should have, the points to be considered or avoided in the administration, the appointment and control of state officials, the administration of the treasury of state (beytulmâl), the rules to be followed in interstate relations, the responsibilities of the ruler to God and the people, the basic principles of the state's survival are focused on. In the siyasatnamehs, the writers have given plenty of place to the verses of the Qur'an to prove and support their claims. While doing this, they sometimes took into account the meaning and message of the verses, and sometimes they made the verses speak in a way that supports them, without paying much attention to the meaning and message.“Toplumun işlerini üzerine alma, yürütme, yönetme işi, insan topluluklarını yönetme sanatı” şeklinde tanımlanan siyâset müslüman topluluklar arasında gelişen önemli kurumlardan birisidir. İslam medeniyetinde ortaya çıkan ve gelişen her kurum gibi siyâset de temelde naslar çerçevesinde şekillenmiştir. Her ne kadar Kur’ân detaylıca ilgilenmiş olmasa da Müslümanlar siyâsetin her alanını Kur’an’la ilişkilendirmişlerdir. Bu alanlardan birisi de siyâset literatürünün önemli bir kısmını oluşturan siyâsetnâmelerdir. Erken dönemlerden itibaren kaleme alınmaya başlanan siyâsetnâmeler genel itibariyle hükümdarlara siyâset sanatının inceliklerine dair tavsiyeler vermeyi amaçlamıştır. Bu eserlerde devlet yönetiminin temel ilkeleri, devlet başkanında bulunması gereken başlıca özellikler, yönetimde dikkat edilmesi veya kaçınılması gereken hususlar, devlet görevlilerinin tayin ve denetimleri, beytülmâl idaresi, devletlerarası ilişkilerde uyulması gereken kurallar, hükümdarın Allâh’a ve halka karşı sorumlulukları, devletin ayakta kalmasının temel şartları gibi konular üzerinde durulur. Siyâsetnâmelerde yazarlar iddialarını delillendirmek ve desteklemek için Kur’ân âyetlerine bolca yer vermişlerdir. Bunu yaparken bazen âyetlerin mâna ve mesajını dikkate almışlar bazen de bu durumu pek önemsemeden âyetleri kendilerini destekleyecek şekilde konuşturmuşlardır.