İkinci Klasiklerden Bir Hadis Kaynağı: el-Ehâdîsü’l-Muhtâra

Abstract

Being a part of the second classic/s period, the 7th/13th century is a time when numerous new works were written depending on the riwāya period works. These new works were written over al-Kutub al-Tis'ah and similar books, which asserted and proved themselves. One of these works is al-Ahādīth al-Mukhtārah, which is the most famous and most voluminous work by Ḍiyā’ al-Dīn al-Maqdisī (d. 643/1245). Though not having been completed due to the death of the author, al-Mukhtārah has left a trace in the history of Ḥadīth with its purpose of writing, organization, method and contributions to the literature, and it was in demand both during the author’s life and in the following periods. This demand is to a large extent due to its having been formed during the 7th/13th century – allegedly a late period– following the traces and methods of the previous scholars. This is because, at a time when isnād lost its real importance, a new and different work was formed with isnāds to hundreds of ḥadīth books and juzʼ (chapters) that are either famous or not. However, despite the book’s such and other characteristics, there has been a limited number of works on this book, which is insufficient. This article aims to promote al- Mukhtārah, which is a unique work, and to determine its place in the literature, and while doing this, it aims to elaborate on numerous matters ranging from its name to its method, from its sources to its organization and from its contributions to Ḥadīth literature to its critique.Hadis tarihinin ikinci klasik/ler döneminde yer alan VII/XIII. asır, rivayet dönemi eserlerine dayanan birçok yeni eserin telif edildiği bir zaman dilimidir. Bu yeni eserler, ilmî otoritesini kazanmış ve karizmasını elde etmiş olan Kütüb-i Tis‘a ve benzeri kitaplar üzerine kaleme alınmıştır. Bu eserlerden biri de Ziyâüddîn el-Makdisî’nin (öl. 643/1245) en meşhur ve hacimli çalışması olan el-Ehâdîsü’l-muhtâra’dır. Müellifinin vefatı sebebiyle tamamlanamayan el-Muhtâra; telif gayesi, tertibi, metodu ve literatüre katkısıyla hadis tarihinde iz bırakmış, gerek müellifinin hayatında gerekse sonraki devirlerde büyük rağbet görmüştür. Bu rağbette, eserin VII/XIII. asır gibi -geç sayılabilecek- bir zamanda, önceki âlimlerin izinin ve usûlünün takip edilerek meydana getirilmiş olmasının payı büyüktür. Zira artık isnâdın asıl önemini yitirdiği bir zamanda, meşhur veya meşhur olmayan yüzlerce hadis kitabına ve cüzüne varan isnadlarıyla yeni ve farklı bir eser meydana getirilmiştir. Ancak bu ve daha başka hususiyetlerine rağmen eser üzerine kaleme alınmış çalışmalar sınırlı sayıda olup yetersiz kalmıştır. Bu makale, nevi şahsına münhasır bir eser olan el-Muhtâra’yı tanıtmayı ve eserin literatürdeki yerini tespit etmeyi hedeflemektedir. Bunu yaparken eserin isminden yöntemine, tertibinden kaynaklarına, hadis edebiyatına katkılarından tenkidine dair birçok meseleyi ayrıntılı olarak incelemektedir.