Yapay Zekâ Konusunun Toplumsal Cinsiyet Kapsamında İncelenmesi: Mesleklere Yönelik Bir Araştırma

Abstract

Yapay zekâ teknolojilerinin simgesi niteliğindeki robotların yeni bir aktör olarak gündelik yaşama dâhil olması, yapay zekâ ve toplumsal cinsiyet ilişkisine dair tartışmaları gündeme getirmiş ve yapay zekâ uygulamalarının mevcut toplumsal cinsiyet algılarında bir değişime neden olup olmayacağı tartışılmaya başlanmıştır. Bu kapsamda bu araştırma ile, “Yapay zekâ uygulamaları toplumsal cinsiyet eşitliğinin gelişimine hizmet eder mi, yoksa tam tersi mevcut toplumsal cinsiyet algılarının pekiştirilmesinde bir araç işlevi mi görür?” sorusuna meslek robotları üzerinden cevap aranmıştır. Daha detaylıca bahsetmek gerekirse bu çalışmanın amaçları; on farklı meslek grubu için geliştirilen meslek robotlarına yönelik toplumsal cinsiyet algılarını ölçmek, bu algıların katılımcıların cinsiyetlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek ve meslek robotlarının kişilik özellikleri yönünden değerlendirilmesi durumunda da toplumsal cinsiyete dair bir algının yer alıp almadığını ortaya koymaktır. Bunun için nicel yöntemden faydalanılmıştır. Katılımcıların meslek robotlarına ilişkin toplumsal cinsiyet algılarının ölçümlenmesinde senaryo tekniğine başvurulmuş ve veriler anket aracılığıyla toplanmıştır. Hipotezler tek örneklem t testi ve bağımsız örneklem t testi kullanılarak test edilmiştir. Bu çalışmanın bulguları, bir yapay zekâ uygulaması olarak robotların iş hayatına entegrasyonunun sosyal yaşantı içerisindeki toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini yeniden inşa edecek şekilde ilerleyeceğini öngörmektedir. Keza, katılımcılar meslek robotlarını hem cinsiyet hem de kişilik özellikleri bakımından cinsiyetçi algılama eğilimindedirler. Literatüre yansımış olduğu kadarıyla yapay zekâ, meslekler ve toplumsal cinsiyet ilişkisinin Türkiye’de yeterince araştırılmamış olması bu araştırmanın özgün değerini oluşturmaktadır.The inclusion of robots, which are the symbols of artificial intelligence (AI) technologies, into daily life as a new actor has created ongoing debates on the relationship between AI and gender. Thus, there are discussions whether AI will cause a change in current gender perceptions. Seeking to understand whether and how AI applications will lead a change in existing gender perceptions, this paper aims to explore the question: “Does AI serve the development of gender equality, or, on the contrary, serve as a tool to strengthen existing gender perceptions?” In this regard, this article has three goals: to examine gender perceptions towards robots developed for ten different occupations, to determine whether these perceptions differ regarding the gender of the participants, and to reveal whether there is a perception of gender in the case of evaluation of robots in terms of personality traits. A quantitative approach has been used in this research. Data was collected through a scenario-based survey. One sample and independent sample t-tests were conducted. Results strongly imply that the integration of robots as workers into work life may strengthen existing gender perceptions. Because, participants tend to perceived robots as gendered in terms of both gender and personality traits. To the best to our knowledge, there is a lack of research in Turkish context focusing on artificial intelligence and gender relations in the context of occupations constitutes the original contribution of this paper