Rol Çatışması ve Rol Belirsizliğinin Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Öğretme Motivasyonuna Yansıması

Abstract

This study aimed to examine the relationship between physical education teachers' role conflict, role ambiguity, and their teaching motivation. Additionally, examinations regarding teachers' socio-demographic variables were also included among the secondary objectives of the study. The study employed a correlational survey model among quantitative research methods. The sample consisted of 250 (70 female, 180 male) physical education teachers working under the Trabzon Provincial Directorate of National Education during the 2023-2024 academic year, selected through simple random sampling. Data were collected using a personal information form, the Role Ambiguity and Role Conflict Scale, and the Teaching Motivation Scale. SPSS 21.0 was used for data analysis, with ttests, ANOVA, and Pearson correlation tests applied to examine differences between means and variable relationships. No significant differences were found in role conflict and role ambiguity scores based on marital status, education level, school type, secondary similar activities, sports participation, or workplace. However, age and professional experience showed negative correlations with both role conflict and ambiguity. Male teachers, those perceiving inadequate staffing, involuntary career entrants, teachers engaged in extracurricular sports (amateur/professional), and those with club responsibilities exhibited higher role conflict scores. For role ambiguity, teachers with moderate income perception scored higher than those with low-income perception. Teaching motivation showed no significant differences across gender, marital status, education, school type, staffing adequacy, secondary activities, sports participation, experience, athletic background, club responsibilities, or workplace. Significant results were obtained for the variables of career choice, income level, and age. However, significant differences emerged in voluntary career choice, income level, and age: teachers who chose their profession voluntarily and those with moderate income perception had higher motivation scores, while age correlated negatively with teaching motivation. A low negative correlation was found between teaching motivation and role ambiguity, whereas a low positive correlation existed between motivation and role conflict.Bu çalışmada, beden eğitimi öğretmenlerinin yaşadıkları rol çatışması ve rol belirsizliği ile öğretme motivasyonları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bunun yanında öğretmenleri sosyo-demografik değişkenlerine ilişkin yapılan incelemeler de araştırmanın alt amaçları kapsamındadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma örneklemi 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Trabzon İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde görev yapan 250 (70 kadın, 180 erkek) beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada basit rastgele örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, Rol Belirsizliği ve Rol Çatışması Ölçeği, Öğretme Motivasyonu Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde SPSS 21.0 paket programından yararlanılmıştır. Ortalamalar arasındaki farklılıkların ve değişkenler arasındaki ilişkilerin tespitinde ttest, ANOVA ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Rol çatışması ve rol belirsizliği puan ortalamaları arasındaki farklılık medeni durum, eğitim durumu, okul türü, mesleğe benzer nitelikte faaliyet, okul sporlarına katılım ve görev yeri bağımsız değişkenlerine göre anlamlı değildir. Buna karşın yaş ve mesleki deneyim, rol çatışması ve rol belirsizliği ile negatif korelasyon göstermektedir. Erkek öğretmenlerin, öğretmen sayısını yeterli bulmayan öğretmenlerin, mesleğini isteyerek seçmemiş olan öğretmenlerin, okul dışı spor faaliyeti olan (amatör, profesyonel) ve okul harici kulüp sorumluluğu olan öğretmenlerin rol çatışması puan ortalamalarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Rol belirsizliğinde ise orta gelir düzeyi algısına sahip olan öğretmenlerin rol belirsizliği puan ortalamalarının gelir algısı düşük olan öğretmenlere göre yüksek olduğu görülmüştür. Öğretme motivasyonu puan ortalamaları arasındaki farklılık cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, okul türü, öğretmen sayısı yeterliliği, mesleğe benzer nitelikte faaliyet, okul sporlarına katılım, mesleki deneyim, sporculuk durumu, kulüp sorumluluğu ve görev yeri bağımsız değişkenlerine göre anlamlı değildir. Meslek seçimi, gelir durumu ve yaş bağımsız değişkenlerine göre ise anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Buna göre mesleğini isteyerek seçen öğretmenlerin ve gelir algısı orta düzeyde olan öğretmenlerin öğretme motivasyon puan ortalamalarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş ile öğretme motivasyonu arasında negatif korelasyon belirlenmiştir. Öğretmenlerin öğretme motivasyonları ile rol belirsizliği arasında negatif yönde düşük düzeyde; öğretme motivasyonu ile rol çatışması arasında ise pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.