Üniversite Öğrencilerinin Kişilik Tiplemeleri ve Empatik Eğilimlerinin Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyetle İlişkisinin İncelenmesi

Abstract

With the acceleration of technological advancements, social networks have become an integral part of individuals' daily lives. The intensive use of digital communication tools has laid the groundwork for an increase in aggressive behaviors in online environments. The aim of this study is to examine the predictive effects of university students' personality traits (extraversion, neuroticism, and psychoticism) and empathic tendencies on their levels of cyberbullying and cyber victimization. A quantitative research method was adopted, and the relational screening model was employed. The study group consisted of 514 university students studying at universities across Türkiye during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the 'Personal Information Form,' 'Cyberbullying Scale for University Students,' 'Sensory and Cognitive Empathy Scale,' and the 'Eysenck Personality Questionnaire – Revised Short Form.' Descriptive statistics and multiple regression analyses were used in the analysis of the data. The results revealed that the psychoticism dimension significantly and positively predicted both cyberbullying and cyber victimization behaviors. Conversely, participants with high levels of empathy were found to have lower tendencies toward cyberbullying. It was determined that the extraversion and neuroticism dimensions did not show a significant relationship with cyberbullying and cyber victimization behaviors. The findings indicate that individual personality traits have a decisive effect on the emergence of aggressive behaviors in digital environments. The results suggest that empathy-enhancing approaches and personality-based preventive strategies are important for the design of intervention programs aimed at preventing online violence. Additionally, the literature review revealed that studies addressing these variables together are limited. In this respect, the study is expected to make an original contribution to the literature and provide guiding data for practitioners.Teknolojik gelişmelerin hız kazanmasıyla birlikte sosyal ağlar, bireylerin gündelik yaşamlarının ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir. Dijital iletişim araçlarının yoğun biçimde kullanılması, çevrim içi ortamlarda saldırgan davranışların artmasına zemin hazırlamaktadır. Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri (dışadönüklük, nevrotiklik ve psikotizm) ile empatik eğilimlerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş ve ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye genelindeki üniversitelerde öğrenim görmekte olan 514 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, 'Kişisel Bilgi Formu', 'Üniversite Öğrencileri İçin Siber Zorbalık Ölçeği', 'Duyuşsal ve Bilişsel Empati Ölçeği' ve 'Eysenck Kişilik Anketi–Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Form' aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler ve çoklu regresyon analizleri uygulanmıştır. Analiz sonuçları, psikotizm boyutunun hem siber zorbalık hem de siber mağduriyet davranışlarını anlamlı düzeyde pozitif yönde yordadığını ortaya koymuştur. Buna karşılık, yüksek empati düzeyine sahip katılımcıların siber zorbalık eğilimlerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Dışadönüklük ve nevrotiklik boyutlarının ise siber zorbalık ve siber mağduriyet davranışları ile anlamlı bir ilişki göstermediği tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, bireysel kişilik özelliklerinin dijital ortamdaki saldırgan davranışların oluşumunda belirleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçların, çevrim içi şiddetin önlenmesine yönelik müdahale programlarının tasarımında empati geliştirme yaklaşımlarının ve kişilik temelli önleyici stratejilerin önemini destekleyici nitelikte olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, alan yazını incelendiğinde bu değişkenlerin birlikte ele alındığı çalışmaların sınırlı olduğu görülmektetir. Bu araştırmanın bu yönüyle literatüre özgün katkılar sunacağı ve uygulamacılara yol gösterici veriler sağlayacağı öngörülmektedir.