Şemseddin Günaltay'ın Kelâmî Görüşleri

Abstract

Bu çalışmanın konusu yeni ilm-i kelâm döneminde yaşamış bir aydın olan Ordinaryüs Profesör Mehmet Şemseddin Günaltay'ın kelâmî görüşlerini incelemektir. Tezimiz giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmaya giriş mâhiyetindeki bilgilere yer verildikten sonra, birinci bölümde Günaltay'ın hayatı ve eserlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde Günaltay'ın varlık ve bilgi anlayışı ile ulûhiyyet, nübüvvet ve âhiret konularıyla ilgili görüşleri ele alınmıştır. Varlık teorisi başlığı altında yazarın kelâm atomculuğu ve kelâmda nedensellik teorisine ilişkin düşüncelerine değinilmiştir. Bilgi teorisi bağlamında bilginin imkânı ve kaynaklarına dair fikirlerinden bahsedilmiştir. Ulûhiyyet başlığı altında önce Günaltay'ın inkârcı akımlara karşı savunduğu fikirler ortaya konulmuştur. Ardından Günaltay'ın, Allah'ın zâtı ve sıfatları ve kazâ-kader meselesi ile ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Çalışmamızda Günaltay'ın, kelâm ilminin nübüvvet konuları üzerinde durmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte imâmet konusu dolaylı olarak nübüvvetle ilişkilendirilebilir. Bu nedenle bu başlık altında onun imâmete dair görüşleri ele alınmıştır. Âhiret başlığı altında Günaltay'ın ruh düşüncesiyle alâkalı fikirleri belirtilmiştir. Üçüncü bölümde ise onun kelâm tarihi ile ilgili değerlendirmeleri ile İslâm ve din anlayışından söz edilmiştir. Bu bölümde onun kelâm tarihine yönelik analizleri ile İslâm âleminin içinde bulunduğu gerilemenin nedenleri ve çözümleri konusundaki düşüncelerine yer verilmiştir. Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır.This research is about Ordinaryus Professor Şemseddin Günaltay's opinions on Kalam as an enlightened man who lived in the period of new Kalam scientific. Our thesis consists of an introduction and three sections and results. After the introduction to the study is given in the introduction part, Günaltay's life and works are mentioned in the first part. In the second part, Günaltay's opinions on existence and knowledge and its views on divinity, prophethood and afterlife has been taken. Under the title of Asset, the author's views on Kalamic atomism and the theory of causality in the Kalam are mentioned. In the context of information theory, the author's views on the possibility of knowledge, its types and resources are mentioned. Under the title of divinity, firstly, the ideas that Günaltay defended against denialist movements were put forward. Then, Günaltay's thoughts on God's essence and attributes are given. In our study, it has been determined that Günaltay did not dwell on the subjects of prophecy. However, caliphate may be indirectly associated with prophethood. Therefore, under this topic, his views on caliphate has been taken. Under the title of the afterlife, Günaltay's views for the spirit and reincarnation are stated. In the third part, his evaluation of the history of the Kalam and his understanding of Islam and religion are revealed. This chapter contains his analysis of the history of the Kalam and his views on the causes and solutions of the recession in the Islamic World. The document analysis method was used in the thesis.