İlahiyat Fakültesi Mezunu Uluslararası Öğrencilerin Perspektifinden İlahiyat Fakülteleri

Abstract

Dünya genelinde uluslararası öğrenci hareketliliği kapsamında birçok değişim programı uygulanmaktadır. Uluslararası öğrenci hareketliliği; ülkelerin tanınırlığına, üniversite yaşamına ve ekonomik ile sosyo-kültürel değişimlere önemli katkılar sağlayabilmektedir. 1990’lı yıllardan itibaren özellikle Türkiye Diyanet Vakfının desteğiyle Orta Asya, Balkanlar ve Afrika gibi bölgelerden çok sayıda öğrenci, Türkiye’deki ilahiyat fakültelerinde lisans, yüksek lisans ve doktora öğrenimi görmüştür. Farklı siyasî ve dinî yapılara sahip ülkelerden gelen bu öğrenciler, Türkiye’de edindikleri bilgi ve birikim sayesinde kendi ülkelerinde akademik ve mesleki alanlarda önemli görevler üstlenmiş; aynı zamanda bu öğrenciler, Türkiye’deki ilahiyat fakültelerini uluslararası düzeyde temsil eder hâle gelmiştir. Bu çalışmanın amacı; ilahiyat fakültelerinde sunulan eğitimin yeterliliğini ve niteliğini, bu fakültelerden mezun olmuş uluslararası öğrencilerin mesleki ve akademik kariyerlerine olan etkilerinin araştırılmasıdır. Çalışma, ilahiyat fakültelerinin uluslararası öğrencilere kazandırdığı eğitimin, mezuniyet sonrası mesleki, akademik ve sosyal yaşamlarında etkilerini ortaya koyması açısından önem arz etmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni benimsenmiştir. Katılımcılar; Afganistan, Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, Kırgızistan, Rusya Federasyonu ve Suriye gibi farklı ülkelerden gelerek Türkiye’deki ilahiyat fakültelerinde lisans, yüksek lisans ve doktora düzeylerinde eğitim almış mezunlar oluşturmaktadır. Verilerin toplamasında yarı yapılandırılmış soru formu kullanılmıştır. Katılımcıların büyük bir kısmı, Türkiye’de ilahiyat eğitimi alma tercihlerini ilahiyat fakültelerinin eğitim kalitesi ve akademik gelişim imkânları gibi hususlarla açıklamıştır. Katılımcıların bir bölümü ilahiyat müfredatını, ders çeşitliliği ve bilgi derinliği açısından yeterli bulurken, önemli bir kısmı ise ilahiyat eğitiminin uygulamadan uzak kaldığını ve mesleki yeterlilik kazandırma açısından yetersiz olduğunu ifade etmiştir. Son olarak da Türkiye’deki ilahiyat alanındaki bilimsel çalışmaların alana katkıları olmakla birlikte, bu birikimin topluma ve İslam dünyasına yansımasının sınırlı kaldığı yönünde değerlendirmeler yapılmıştır.Numerous exchange programmes are implemented worldwide within the scope of international student mobility, which contributes significantly to countries’ reputations, university environments, and economic and socio-cultural exchange. Since the 1990s, with the support of the Turkish Religious Foundation, many students from regions such as Central Asia, the Balkans, and Africa have pursued undergraduate, postgraduate, and doctoral studies at faculties of theology in Turkey. Coming from diverse political and religious contexts, these students have assumed important academic and professional roles in their home countries, while also representing Turkish theological education internationally. This study aims to examine the adequacy and quality of education provided in Turkish faculties of theology and to explore its impact on the professional and academic careers of international graduates. The research is significant in that it sheds light on how theological education in Turkey influences graduates’ professional, academic, and social lives. Adopting a qualitative case study design, the study includes participants from countries such as Afghanistan, Azerbaijan, Bulgaria, Georgia, Kyrgyzstan, the Russian Federation, and Syria, who completed their undergraduate or postgraduate education in theology in Turkey. Data were collected through a semi-structured questionnaire. Findings indicate that many participants preferred Turkey due to the perceived quality of education and opportunities for academic development. While some participants found the curriculum sufficient in terms of content diversity and depth, a considerable number argued that it lacks practical orientation and is insufficient in developing professional competencies. Furthermore, although theological research in Turkey is recognized for its academic contribution, its societal and broader impact on the Islamic world is perceived as limited.