Osmanlı Döneminde Yetişen “Kırımî” Nisbeli Müfessirler ve Eserleri: Bir Literatür İncelemesi

Abstract

Osmanlı döneminde tefsir ilmine dair çok sayıda eser yazılmış olup bunların önemlibir bölümü kütüphanelerde yazma halindedir. Ancak son zamanlarda yapılançalışmalar sayesinde bu eserlerin bir kısmı araştırmacıların hizmetine sunulmuştur.Bir kısmı ise hâlâ kütüphanelerde ya da şahıs kitaplıklarında gün yüzüneçıkartılmayı beklemektedir. Bu tefsir mirasının bir halkası da Kırım Türklerine aittir.Fatih Sultan Mehmed döneminde Osmanlı hakimiyetine giren Kırım’da, tarihboyunca çok sayıda medrese kurulmuş, bu medreselerde öğrenim gören talebeler,başta İstanbul olmak üzere, Osmanlı coğrafyasının önemli merkezlerine yüksektahsil için gitmişler ve gerek gittikleri yerlerde gerekse kendi memleketlerinde esertelifi ile de uğraşmışlardır. Onların çeşitli ilim dallarında telif ettikleri eserlerle ilgiligünümüzde şahıs ve eser merkezli bazı çalışmalar yapılmıştır. Ancak tefsir ilminedair müstakil bir çalışma bugüne kadar yapılmamıştır. Bu çalışmada tefsir alanındaeser veren Kırımlı müellifler ve onların ekseriyeti kütüphanelerde yazma halindeolan eserlerini tespit edip tanıtmak ve böylece ilim camiasına bir katkıda bulunmakhedeflenmiştir. Bu maksatla önce kütüphane katalogları ve kaynaklar taranarakKırım ulemasının tefsire dair eserleri tespit edilmiş ardında bu eserler ve müelliflerikısaca tanıtılmıştır.Many treatises had been written about tafsir in Ottoman period. Most of them are in libraries as manuscript. But a little of these treatises had been dedicated to the researchers. Others have waited to be brought to the light in libraries or personal bookcases. One part of this heritage of tafsir corpus belong to Crimean Turks. Many madrasah had been founded in Crimea which felt under the hegemony of Ottoman Empire in the period of Fatih Sultan Mohammed. The students who had training in these madrasahs had gone to the important centers of Ottoman territory, particulary to Istanbul, for their higher education and they had tried to compile works in both the cities they went and in their own cities. Some person and work-based studies had been done about the works they had compiled. But a distinct work about tafsir had not been done till now. According to us, it is a lack. To fulfill this lack, we wanted to introduce the Crimean authors and their works which have been in libraries as manuscripts and thus we wanted to make contribution to the science environment.